Sedat Asil

Tolere Etmenin Etimolojisi

2011-11-10T22:09:00.001+02:00

Eski Roma'da, yeni doğan çocuğun aileye kabulü, ufak bir temsili hareketle gerçekleşirmiş. Çocuk, daha doğrusu bebek, ebenin bıraktığı yerden babası tarafından kaldırıldığında aileye kabul edilirmiş. Bunun, yandaki fotoğrafla alakasını merak ediyor olabilirsiniz, iki terimin de aynı etimolojik kökenden geldiğini bilmiyorsanız.

Solda çok eski bir versiyonu görülen gişelere "toll" deniliyor, ki bu Latince "tollere" kökeninden geliyor, ki bu da yukarıda anlattığım "aileye kabul" töreninin de adı.

Bir diğer ilişkili kelimeyi de çözdünüz sanırım: Tolere etmek. Bir düşünün; tolere ettiğimizde ne yaparız? Sınırlarımızı "kaldırır", o kişiye veya olaya izin veririz, gişedeki barın kalktığı ve Eski Roma'da çocuğun havaya kaldırıldığı gibi.

Kahverengi Bot Giymeyen Tırttılların Hikayesi

2011-07-02T16:28:00.005+02:00

80 kuşağı çocuklarının klasiklerinden Susam Sokağı'nda arada çıkan skeçler / klipler de unutulmazdı. Favorilerimden biri "Arada Kaldım"dı. Bir tanesi ise, çocukça eğlendiğimiz, kendi aramızda tekrarladığımız ama aslında pek de anlamadığımız bir klipti. "Asla, ama asla, ama asla... Tırtıllar kahverengi bot giymez!" diyordu, hatırlarsınız muhtemelen. Cem Yılmaz da diyor ya, çevrilince anlamını kaybediyormuş aslında.

Meğer amaç çocuklara bir mesaj vermekmiş, psikolojik bir mesaj hem de. Bu şarkının orjinali şöyle: "Caterpillars never wear brown boots". Şimdi bir şey çağrıştırdı mı? O dönemlerde popüler olmaya başlayan Caterpillar marka botlara karşı bir mesajmış bu. İki taraf da mesaj vermiş aslında ama sizce kim kazanmış?

Çekici İstatistikler

2011-07-01T16:26:00.004+02:00

İstatistikler, çoğu zaman bize sıkıcı geliyor gibi gözükse de, konu spor veya herhangi bir çekişme olduğunda istatistikler, mevzuyu daha çekici hale getirebiliyorlar.

Örneğin NBA'de oyuncu ve takım performansları istatistiklerle ölçülür. Sohbetlerde bile "ama adam triple double yapmış" gibi muhabbetler döner. Basketbol tam istatistiki bir spor. Futbolda da başka türlü işliyor. İşin içine "x maçta yenilmezlik" gibi ünvanlar da eklenince daha dikkat çekici oluyor. Spor Toto Süper Lig de bu yoldan gitmek için kolları sıvamış durumda.

Niyetim Fenerbahçe'lileri kızdırmak değil ama bu konuyla ilgili bir diğer acı gerçeğe göre Türkiye Kupası'nın marka değerini Fenerbahçe'nin kupayı yıllardır alamaması arttırıyor. Normalde çok da fazla ilgi yokken (en azından lig kadar), "Bakalım bu sene ne yapacaklar" bakışıyla ilgi artıyor.

Yeni Mecralar Neler?

2011-06-30T18:09:00.005+02:00

Pazarlama alanında her gün yeni mecralar ortaya çıkıyor. Çıkması da zorunlu, çünkü öne çıkabilmek için şaşırtmanız, şaşırtmanız için de akla gelmeyecek yerlerden çıkmanız gerekiyor, Pepsi Max Limon Adam gibi.

Yakın zamanda, çok zekice düşünülmüş bir mecra daha girdi pazarlama dünyasına. Cafe veya restoranlarda ödeyeceğimiz hesabı bir kutu içinde gelir ya bazen, işte o kutunun içine bir ekran yerleştirmişler ve istenilen tanıtımı yapıyorlar. Tabii, espriyle karışık biraz da ürünle ilgili yerleştirmeler yapılırsa tadından yenmez. Örneğin AVM içindesiniz, yemeğinizi yediniz, hesabı ödediniz, sizi kahve içmek için yandaki cafe'ye davet edebilirler.

Bu mecraların sonu yok elbette. Yakında şunu görürsek şaşırmayın: Arka cam kiralama! Trafikte saatlerimiz geçiyor, bu yüzden outdoor da daha önemli hale geliyor ama trafikte gidiyorken bizim dikkatimizi başka şeylere çekmeleri gerekebiliyor. Örneğin, önümüzdeki arabanın camı. O camda, araba sahibinin aile babası olup olmadığı bile öğrenilebilir. Buna uygun bir ürünün camda "bilerek" yerleştirildiğini bir düşünün. Çocuk oyuncakları vs var ve yanında x dergisi, ki bu dergi aile babalarına hitap etmek istiyor. Nasıl fikir?

Reklam Yerleştirmede Son Nokta

2011-06-30T18:03:00.002+02:00

İstanbul Trafik Vakfı'na ait bir aracın üzerinde şu yazıyı gördüm: Bu arabanın sahibi aracını bırakıp Ford Focus almaya gittiğinden çekmek zorunda kaldık. Ürün yerleştirme ve reklam yerleştirmede akla gelmeyecek ama aslında akla gelmediği için daha da etkili olabilecek son alan. Müthiş! Etik mi? Tartışılır ama fikir çok iyi.

GAB'tırsan ne olur?

2009-12-20T15:25:00.001+02:00

Pazarlama Araştırması sektöründe yer alan, güven vermeyen ufak firmalardan "kurtulmak" veya "afişe etmek" için tasarlanan GAB yani Güvenilir Araştırma Belgesi, bugün sektörde angarya yaratmaktan başka hiçbir şeye yaramıyor. Müşterinin gözünde bu belgenin hiçbir önemi yok! Hele ki, bilinen, güvenilir, büyük bir firmaysanız, bu belgeyi almasanız hiçbir şey kaybetmezsiniz. Alırsanız ne mi olur? Bunu çalışanlarınıza bir sorun bence...

Çalıştığım 3 farklı firmada da bu belgeyle ilgili çalışmalar vardı. Her seferinde, "Angarya olarak değil, zaten yapılması gereken bir şey gibi görün" deniyordu. Sanırım belge şartlarında belirtiliyor bunun söylenmesi.

İşin ilginci, yapılanlar, daha doğrusu belgeyi temin etmek ve tutmak adına yapılanlar, sadece iç düzeni etkiliyor. Belgelemeyi düzgün yapan her firma bunu alabilir. Öte yandan, cidden müşterilerin beklentisine yönelik olarak, saha güvenilirliğini denetlemek daha faydalı olabilir. İç süreçleri doğru yapamıyorsam zaten bundan kendim zarar görürüm ama müşterimle paylaştığım sonuçlarımı etkileyen şeyler yapıyorsam, bunun engellenmesi gerekir.

Özetle, GAB'ın sektöre angarya dışında bir şey getirdiğini düşünmüyorum. Sektörümüzün, daha fazla teknoloji ve içgörü kullanıp daha faydalı işler yapılmasını sağlaması gerekiyorken, zaten yetmeyen zamanı daha fazla çalmanın hiçbir anlamı yok.

Kotex'ten Bilinçaltı Örnekleri

2009-10-26T09:26:00.003+02:00

Kendi kategorisindeki hem lider hem de jenerik markayı geçmek gibi zorlu bir görevi olan Kotex, bilinçaltı reklamcılığın güzel örneklerini sergiliyor.

İlk örnek, Kita ile yapıldı. Bu örneği yazmakta geç kaldım ama hala yazmaya değer! 13-16 yaş aralığındaki genç kızlara hitap eden Kotex Young ürünlerini tanıtmak için bundan daha güzel bir yol bulunamazdı bence.

O yaş grubunun "aşık olduğu" Keremcem'in yanına "çaktırmadan" bir çizgi karakter eklenir. Kendisi de güzel, sesi de güzel genç kızımızın sadece adını biliriz. Nedir, kimdir, bilinmez. Sonra tesadüfe bakın ki, bu karakter Kotex Young'u temsil eden kız çıkar! Akıllara bu şekilde girdikten sonra çıkması mümkün mü? Desteklemezlerse belki ama sonuçta hep söylediğim gibi, olası tepkiyi kırmak gerekiyor ve de böyle kırılıyor. Kita ilk Kotex Young'la çıksaydı, reklam diye algılanır ve aklımıza daha zor yerleşirdi.

Bir diğer güzel örnek ise "naylon poşet kullanma, pamuklu kullan" mottosu üzerine hazırlanmış bir kampanya ile geldi, yine Kotex'ten. Yüzüne naylon poşetler çarpan bir kız görünüyor önce ekranda, ki bu bana direkt Kotex'i çağrıştırıyor ama belki profesyonel gözle baktığım içindir. Sonra, naylon poşetin zararları, pamuklu poşetin faydası kısa ve öz anlatılıyor; bu sayede beyninizdeki "naylon değil pamuklu" imajı uyanıyor. Reklamın sonunda çıkan "gerbera" yani "kotex çiçeği" de güzel bir final sağlıyor. Kotex dendi mi? Kotex adı geçiyor mu? Hayır. Kotex'e pozitif etkisi olur mu? Kesinlikle! Üstelik, kotexbezcantam diye de bir siteleri var, aynı mesaja hizmet eden.

29 yıllık lideri devirmek zor ama Kotex iyi yolda ilerliyor, modern pazarlama enstrümanlarını kullanıyor, bilincimizin altını üstüne getiriyor.

Pınar Köfteleeerr

2009-07-13T08:15:00.003+02:00

İnsanları irrite ettiği düşünülen malum "Pınar Köfte" reklamını yazmasam bir tarafım şişecekti. Klasik "reklamın iyisi kötüsü olmaz"cılardan değilim lakin kötü gözüken reklamın ne kadar faydalı olabileceğini de çok iyi biliyorum ve bu reklamın da satışları arttırdığı düşüncesindeyim.

Öncelikle kime hitap ettiğinin incelenmesi gerekir. Çalışan kadın da artık tek başına yeterli bir tanımlama değil. Bence burada, eğitim düzeyi ve unvanı orta seviyede olan kadınlar daha çok hedefe giriyor. Bu genç kadının üç çocuğu hangi ara doğurduğu ve büyüttüğü de takdir ve şüphe uyandırıyor elbette.

Reklamın en büyük etkisi, net bir şekilde bir ihtiyacı dürtmesi yönünde oluyor. Elbette kimse çocuklarını evde aç bırakmıyor ve hazır köfteyi de buna bir çözüm olarak görmek için dünyayı yeniden keşfetmeye gerek yok, yine de bu güzel işlenmiş. En azından bunun genele yaygınlaştığını göstermek adına başarılı. Bunu arada bir yapan ama suçluluk duyan kadını rahatlatmış olabilir. Gülmeyin ve restoranlarda yarım kalan yemeğinizi eve paket olarak götürme eyleminizin son 10-15 yılda nasıl değiştiğini düşünün.

Şimdi geldik reklamın aslında en etkili olması gereken kısmına: Satış! Bu konu, reklamcılar ve araştırmacılar arasında tartışma konusu olmuş olsa da gerçek şu ki, reklamverenler, çok özel durumlar dışında, uzun vadede de olsa satışı amaçladıkları için iletişime para yatırırlar. Bu çalışan kadın, tanımlandığı gibi az zamanı olduğu için, servisten indiği yerde, evine yakın bir marketten köfte alacaktır. Dikkatinizi çekerim: Köfte alacaktır! Donmuş köfte mi? Pınar köfte mi? Onu (kadının taleplerinin az etkisiyle beraber) perakendeci belirleyecektir.

İhtiyacı tanımladık ve akıllara soktuk. Kadını rahatlattık, her annenin böyle bir şey yapabileceği konusunda. Şimdi asıl aksiyona geçildiğinde yani markete gittiğinde her şey olabilir:

Fiyatından dolayı (kabaca kasaptan alınan etin kg hesabıyla 1,5-2 katı) yine kasaba, hadi iyi ihtimalle marketin kasabına yönelebilir.
Fiyattan veya diğer somut sebeplerden (görünüm, son kullanma tarihi, çeşit vs) dolayı Pınar Köfte yerine başka bir donmuş köfte alabilir. Bu gibi durumlarda reklam kategoriye yaramış olur ve Pazar lideri daha çok pay alır ama garantisi yok.
O gittiği markette (stoksuzluktan veya anlaşma olmadığından) Pınar Köfte yoktur ve kadın zamansızlıktan dolayı yukarıdaki iki seçenekten birini dener, yandaki markete gidemediği için.

Dalga konusu olmuş bir reklamdan buralara geldik… Başta iletişim olmak üzere o kadar çok faktörden etkileniyoruz ki, her yol her tarafa çıkabilir, Roma'nın garantisi yok.

Fayda'lı İşler

2009-07-13T08:00:00.003+02:00

Büyük zincir marketlerin, kendi markaları adı altında ürün (üretmeyip) ürettirip, daha uygun fiyatlarla sattıkları ve bunu yaparken rakip diğer (üretici firmalara ait) markalara göre ön planda yer almalarını sağlamaları aşikardır artık sanırım. Adı da malum: "Private Label". Bu sistemin ilk farklı örneğini bize BİM göstermişti, BİM markasını taşımayan, yeni bir markaymış gibi gözüken ama aslında yine sadece BİM'e özel üretilen ve sadece BİM'lerde satılan ürünlerle. Bu ürün gamının lideri olan Dost süt ürünlerinin fanatikleri de türedi hatta. En son, Danino benzeri Dostino'yu da gördüm ya gözüm açık gitmem sanırım.

Bu, perakendeciler için - eğer doğru kullanılır ve üretici firmaları üzmeden iyi bir konumlandırma yapabilirlerse - ciddi bir avantaj. Tabii ki bunu başarabilmek için Migros veya Kipa gibi geniş bir zincire ihtiyacınız var, aksi takdirde yeni ürün ürettirmek pahalıya mal olabilir.

Bu durumun büyük zincir marketlerin tekel oluşturmasına yol açabileceğini gören girişimciler, yerel zincirlere de bu fırsatı sağlamak için kolları sıvadı ve "Fayda"yı yarattı! Yerel zincirler, genellikle belirli bir coğrafi bölgede veya bazen sadece bir ilde faaliyet gösteren, az şubeli marketlerden oluşuyor. Bu marketlere "Fayda" şöyle faydalı oluyor:

Yüzlerce yerel zincir, kooperatif usulü bir araya gelip bir şirket kuruyor. Bu şirket, küçük üreticilerle geçici ortaklıklar kurup toptan ürün temini sağlıyor. Ürünler de haliyle belirli standartlarda üretiliyor, genel kaliteyi tutturmak ve devam ettirebilmek için. Fayda etiketiyle paketlenen bu ürünlerin marketler tarafından talep edilme ve getirtilme süreci de bir web sitesi üzerinden gerçekleşiyor. Artık geriye sadece marketlere "Fayda" logosunu marketin dışına, ürünlerini de içeriye koyup, uygun fiyatlarla tüketiciye (ve alışverişçiye) sunmak kalıyor. Bize de bu yaratıcı ve "fayda"lı girişimi tebrik etmek kalıyor.

Ninni: Feminist bir annenin çığlığı

2009-07-13T07:57:00.002+02:00

Tüm yazılarımda olduğu gibi, açıklamalarla başlamam gerekiyor sanırım: Feminizmle alıp veremediğim yok, hatta kadın erkek eşitliğini savunan bir erkeğim ve klasik kadın erkek ilişkilerini işleyen genelleme fıkralardan bile nefret ederim. Anlatacağım hikaye ise bunun farklı bir boyutunu gösteriyor: Bir annenin, bebeğine doğar doğmaz aşılamaya çalıştığı bir sosyal sorunu anlatan bir şarkı!

Candan Erçetin hayranı olduğum aşikar sanırım, beni tanımayanlar bile bunu satır aralarından çıkartabilir. Bu şarkı, onun ilk albümünden güzel ve değişik bir eser: Ninni. Yeni doğmuş veya büyümeye yeni başlamış bir erkek çocuğuna (hatta bebeğe), korkmadan sevmesini, güya sevgi uğruna "o kızı" üzmemesini öğütlüyor. 30 yaşında bir erkeğe bile bunu annesi söylemez, ki aslında belki de o zamana kadar çok kalp kırmıştır o büyük eller ama testi kırılmadan bunu söylemek daha etkili olsa gerek.

Genellemeleri sevmem demiştim, o yüzden her doğan erkeğin yazgısıymış gibi büyüyünce bir kızı üzeceğini düşünmek bana ters, örneklerini görsem de. Öte yanda, ilişkilerdeki sorunların %90'ının ilişkiyi yaşayan çiftin dışındaki etmenlerden geldiğini iddia ederim. Erkeğin ve kadının "konumlandırması" yüzünden bunlar gerçekleşir. Kendimizi, duyduklarımız, öğrendiklerimiz ve gördüğümüz örneklerle "doldururuz". Belki hiçbir etkileşim olmasa "ıssız adada" çok mutlu yaşar bir çift, belki de annelerin erken uyarı ninnisiyle uyuyacaklarına uyanırlar.

Ah o da senin gibi bir
Anne kuytusunda
Uyumuştur mahmur temiz

Al sen de büyüyorsun
Gün be gün acele
Küçük bir kızı üzmeye

Söz ver bana bebeğim
Söz ver ak sütüm için
Hiç korkmadan seveceksin

Neden hoyrat bu kader
Neden kırılır kalpler
Nasıl can yakar bu küçük eller

Altı Üstü Bilinç

2009-07-13T07:51:00.002+02:00

Yazılarımda genelde bu konudan sıkça bahsetmeye çalışıyorum. Pazarlamanın ilgi alanları zaman içinde değişse bile bize bir şeyler sattırma isteği her zaman devam edecektir. Bunu sağlamak adına da elinden geleni ardına koymayacaktır, işin ucunda rüyalarımıza girmek bile olsa.

Pazarlamacıların yakın zamanda yaptığı en büyük keşif, insanların (yani tüketicilerin veya alışverişçilerin) algılarını tam olarak kapatamasalar da, kendilerine bir satış yapıldığını (daha doğrusu: bir oyun oynandığını) hissettiklerinde ters tepki verebileceklerini öğrenmeleri olmuştur.

Bunu aşmak adına yeni taktikler de hemen ardından gelmiştir. Ders kitaplarına bile geçmiş, artık pazarlama efsanesine dönüşmüş olan "patlamış mısır - Coca-Cola" etkisinden veya 25. saniye etkisinden söz etmiyorum. Fen bilimleri, her zaman pazarlamanın emrinde (para konuşur!) ama sosyal bilimler hem daha etkili hem de daha ucuz. Üstelik, fark edilmeleri zor olduğundan daha uzun etkili.

Üç örnek vermek istiyorum, ki bu örneklerden aslında binlerce var ve hepsi günlük yaşamımızda fark ettirmeden bizi etkilemeye çalışıyor:

Teknosa'da eskiden kapısından alabileceğiniz broşürleri vardı. Bu broşürlerin satışa olan etkisi tartışılabilir ama karlıydı çünkü markaya özel sayfaları satıp kendi broşürlerinden para kazanıyorlardı. Şimdi ise bunu daha ileriye taşıdılar: Kapısında artık broşür yok, dergi var. Hem de neredeyse piyasadakiler kadar dolu bir teknoloji dergisi. İçinde ise tavsiyeler var, ürünler var sadece Teknosa'da bulunan. Sizi, sanki sadece öneride bulunuyormuş gibi, Teknosa'ya çekmeyi başarıyor.

Efes Pilsen, kendi ürününü perakende noktalarından satmanın da ötesine gidip, yerinde tüketim alanlarında nasıl daha fazla tüketileceğinin hesaplarını yapmaya başladı. Üstelik, bazı bar / pub tarzı yerlerle özel anlaşmaları olduğu gibi, ortaklık kurduğu yerler bile mevcut. Bütün bunlar çok normal ve pazarlama & satış stratejisi içinde gerçekleşiyor ancak bir olay var ki o enteresan: Bu mekanlardan birinde masaya kazınmış yazılar var. Hani şu 80'lerde kalmış serserilerin yaptığı cinsten ama artık nostalji ve hoşluk gibi sergileniyor ve masaya oturduğunuzda, ilginç bir şeyler varsa kendini okutturuyor. Efes Pilsen ise bu hoşluğa kendini "fark ettirmeden" dahil etmiş. İçinde "Efes"in geçtiği, sanki oraya gelen birilerinin yazdığı gibi duran mesajları kazımış. İşte o "sanki" yüzünden de bence cidden "kazımış", sadece masaya değil, beynimize de.

Reklamlardaki algı kırma meselesi de önemli çünkü belirli faktörleri kullanarak reklamınızı izlenir kılsanız da "sattırmaya çalışıyor" duygusunu yaşatmamanız lazım, derine inmek ve yine "kazımak" istiyorsanız. "Mavi Yeşil"in ünlülere yer verdiği kopyalarda da benzer bir durum söz konusu: Şevval Sam ve Burcu Esmersoy, o güzel duygulardan, hafif yaşamanın güzelliğinden, nasıl yemesi ve nasıl yaşaması gerektiğini anlatıyor. Bunu yaparken zaten kendileri göz kamaştırıcı olan bu güzeller, bir de hoş bir fon önünde dolanıyor. Görüntüden tek bir şeyi çıkarırsanız, reklamın ne üzerine olduğunu anlamanız pek mümkün değil: Eldeki ürün! Burada "e markayla bağdaştırma yalan olmuş" diyebilirsiniz ama dikkat! Eğer bu iki ünlü şahsiyet "Mavi Yeşil yiyorum, hafif ve sağlıklı yaşıyorum, yaşasın" deselerdi işte o rezistansa yakalanıp, "satış var" filtresine takılacaklardı ama bu sayede eksik parçayı (ya da köprüyü) bizim kafamız birleştiriyor ve bize de beynimizin emrettiği üzere "hafif olmak" için "onlar gibi" olmak için bu ürünü almak düşüyor.

Shopper Research

2009-07-10T07:54:00.003+02:00

İlk başta değiş-tokuş vardı, sonra satıldığında karşılığında para alınan mal ortaya çıktı. Bir şeyleri daha kolay ve daha fazla satmak için pazarlama icat edildi. Pazarlama da malı değil müşteriyi önemsedi, onu etkilemeye çalıştı. Müşterinin, bir şeylere ihtiyaç duyduğu ve haliyle bir şeyleri tükettiği için satın aldığı anlaşıldığında ise ortaya tüketici çıktı. Tüketicilerin bir şeyleri tüketmesi için satın alması gerekiyordu, satın alacağı da yerler vardı ama her zaman kendisi satın almıyordu. Satın alan kişi, kendisi olabileceği gibi evden başka biri veya nadir de olsa alakasız biri olabiliyordu. Satın alan kişinin, kendi aklındakinden veya yerine satın aldığı kişinin istediğinden farklı bir şeyler alabileceğini anladığımızda ise ortaya “Alışverişçi” kavramı çıktı.

Alışverişçinin hikâyesini bu şekilde derlemeye çalıştım ama asıl kritik olan, alışverişçinin ve onu gözlemleyip ölçmenin neden önemli olduğu…

Kategorisine göre değişse de, satın alım noktasında karar değiştirme oranı %80’lere kadar varabiliyor, araştırmalardan gördüğümüz kadarıyla. Bize de; alışverişçinin, alışveriş öncesi, sırası ve sonrasındaki düşünce sistematiğini çözmek kalıyor, o karar değiştirme noktasında “tercih edilen” olabilmek için.

Yapılan reklamlar ve tüm iletişim çalışmaları boşa mı gidiyor diyenler olabilir, kesinlikle değil. Alışverişçinin kafasına girmeden sepetine de giremiyorsunuz. Öte yanda, alışveriş öncesindeki geniş alanda dünyanın parasını harcamadan ama alışveriş noktasında iyi bir konum elde ederek sepete rakiplerinizden daha düşük maliyetle girebilirsiniz. Bunun en ilginç ve etkili örneği ise sıfır iletişim maliyetli, optimum raf paylı, sadece üretimin yansıtıldığı düşük fiyatlı “private label” olsa gerek. Yakında markalara harcanan paralar daha fazla sorgulanacak, orası kesin.

Çalışan nüfusun zamanı gittikçe daralıyor, bu yüzden marketlerde geçirilen zaman da kısalıyor. Herhangi bir günlük alışveriş içinde, herhangi bir kategoriye ayrılan zaman bazen 30 saniyeye kadar düşebiliyor. 30 saniye içinde, aklınızda bulunan ürünü, orda ilk gördüğünüz ürünü, fiyatıyla cazip görüneni, promosyonlu ürünü, yani rafta bulunan herhangi bir şeyi alabilirsiniz.

İşte o “herhangi” alınan bir ürünün üreticisi olmak, karar değiştirildiğinde “tercih edilen” olmak için Shopper Research çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır, e duyulmalıdır da bence. İsmi neden “Alışverişçi Araştırması” değil diyenlere soruyorum, aynı havayı veriyor mu?

Mardin Notları - I

2009-05-04T15:57:00.004+02:00

"Mardinliyim" diye geçinen naçizane bendenizin Mardin'e gitme vakti çoktan gelmişti. Bu giriş cümlesine bakıp, en son kaç sene önce gitmiş olduğumu tahmin etmeye çalışmayın, ben size söyleyeyim: 28! Yaşım 29 olduğuna göre (Mayıs 2009 itibariyle), arada ciddi bir zaman geçmiş. Üstelik ilk gidişimde 1 yaşındaymışım, çünkü vaftiz olmuştum. Senelerdir dinlediğim Mardin hikayelerini gözümle görmenin, vaftiz olduğum manastırı görmenin, hatta orada konaklamanın vakti gelmişti. Yeni işime başlarken oluşan boş zamanın bir kısmını buna harcadım ve inanın fazlasıyla değdi. Ruhen temizlendim, güzel anılar ve hikayeler edindim. Şimdi sıra bunları sizinle paylaşmakta.

Klasik söylemlerin doğru olduğunu gözlerimle gördüm: Mardin gerçekten bir müze şehir ve sokakları birer zaman tüneli. Farklı kökenden, kültürden insanlar burada "Mardin" adı altında yeni ama eski, güzel bir sentez oluşturmuş. Benim de bağlı bulunduğum o farklı kökenlerden birinin şimdilerde (40-50 yıl öncesine göre) çok daha az ortalarda olması, buna yol açanları şimdi daha bir düşündürtüyor ama artık geç.

Yine de, Mardin için çok da geç değil, tam tersine erken! Mardin hem yerli hem de yabancı turistlerin akın ettiği popüler bir yer. Hem bundan faydalanmak hem de orjinali bozmadan sunmak hem güzel hem de zor.

Mardin'le ilgili naçizane tavsiyelerimi ve amatör fütürist tahminlerimi daha sonra bu satırlarda sizinle paylaşıyor olacağım.

Şimdilik bir "teaser" olsun bu...

Histanbul: Kadın dediğin İstanbul gibi olmalı...

2008-12-21T11:26:00.003+02:00

Garajistanbul'dan yeni bir proje: Histanbul! Avkıran çiftinden, Ashura'dan sonra yine farklı yine ses getiren ve finalinde güzel bir tat bırakan eser daha görme fırsatı elde ettim. Bu ne sadece bir oyun, ne bir müzikal, ne de çizgi roman... Hepsi! Tekniğiyle, hikayeyi anlatış şekliyle ve hikayenin kendisiyle oldukça farklı bir çalışma ama farklılık adına marjinalleşip "sanat için sanat" yapıp keyfi de kaçırmıyor, tam tersine sizi finalinde hem düşündürtüyor, hem güldürüyor, hem duygulandırıyor. İçinde biraz İstanbul, biraz da aşk olunca tadından yenmiyor. Aralara serpiştirilen İstanbul şarkıları da Roza'nın sesinden yeniden hayat buluyor. Mehmet Ali Alabora'yı ilk defa kanlı canlı performansında gördüm ve öncesinde seyretmediğime pişman oldum.

Oyunda sözler, şarkılar, şiirler hatta rap bile var ancak o sözlerin arasında görmeyi umduğum, görmeyince de "O zaman ben blogumda yazayım bari" dediğim o güzel sözü unutmamak lazımdı bence. İstanbul'u kadın gibi görmek, o aşkla bakmak yüzyıllardır süregelen güzel metaforlardan biri, oyunda da bu kullanılıyor, birçok şiirde şarkıda olduğu gibi. O eksik kaldığını düşündüğüm söz ise bu durumu güzel özetliyor: Kadın dediğin İstanbul gibi olmalı, fethi zor, fatihi tek!

Issız Adam: Modern Selvi Boylum Al Yazmalım

2008-12-16T21:31:00.004+02:00

Anti-popüler manyaklardan değilim, sonuçta işim pazarlamayla ilgili olduğu için her şeyin hem popülerini hem de diğerlerini görmek incelemek anlamak işim, çünkü işim insan ama yine de bu blog'da, başka yerde yazılmayanları yazmayı istiyordum, bu filme kadar. Issız Adam'la ilgili yazılıp çizilen ve konuşulan onlarca şeyin içinde bu var mıydı bilmiyorum ama burada var işte...

Selvi Boylum Al Yazmalım, muhteşem bir yazarın eserinin, muhteşem iki oyuncu ile taçlandırılmış hali ve bir kült. Öyle bir aşk olmaz derdim kendi kendime, inanmazdım o kadının o adama aşık olmasına, lakin oluyormuş işte. Peşinen kabul ediyorum; karakterler, olaylar, zamanlar, insanlar çok ama çok farklı ama bence yine de Issız Adam, 2000'lerin Selvi Boylum Al Yazmalım'ı. İkisi de aşkı sorguluyor, ikisi de erkeği sorguluyor, ikisi de sevgiyi sorguluyor aşka karşılık, ikisi de yaşantıları sorguluyor ilişkilere bulaşan.

Filmin finaline dek böyle düşünürken finalindeki içinden konuşan çift bu düşünceme güzel bir süs oldu. Kızın içinden "Sevgi nedir? Emektir" demesini beklemiyordum elbette. Bunu Çağan Irmak yapmazdı zaten ama o bakış ve o bakışla anlatılanlar, anlatılamayanlar... İşte orada Samet'i gördüm, aşktan sevgiye koşan ama mantığıyla koşup ruhuyla tökezleyen.

İstanbullu'yu asla savunmadım, savunamam da ama Alper, ıssız adasında kendi dünyasını kurmuşken kazara adasına düşen Ada'ya sığınıyor, kendini orada buluyor ama aynı zamanda kayboluyor, olmuyor, hayatı zehir etmeden çekip gidiyor ama bilmiyor ki hayat işte orda zehir oluyor, hem ona hem adasına...

UEFA Kupası'nın Düşündürttükleri

2008-12-08T19:39:00.003+02:00

Bir Galatasaray'lı olarak Fenerbahçe'li arkadaşların "Yine UEFA masalı mı dinleyeceğiz?" sözleriyle karşılaştım hep. Alınan bir (aslında tek) Avrupa Kupası çok önemli ve tarihi olsa da her başarısızlıkta onun arkasına sığınmak da büyüklüğe yakışmıyor. Öte yanda, benzer başaramayanların bu "masalı" daha çok dinleyeceğini düşünüyorum. Niyetim nispet yapmak değil elbette. O kupayı ve 8 sene önceki o geceyi düşündüğümde bana ne çağrıştırdığını anlatmak istiyorum sadece...

1989'da yine Galatasaray'ın bize sunduğu üstün başarısı haricinde hep bir "eziklik" yaşadık. Bu duruma hırslanıp daha iyisini yapmak yerine yıllar boyu suçu başkalarının üzerine attık. Kaleci Hayrettin'in deyimiyle saha buz tutardı, tüm Avrupa takımları Haçlı Ordusu misali bize karşıydı, hakemler zaten bizi tutmazdı, hakkımız hep yenirdi ama kimse de nasıl "hak edilir" onu düşünmezdi.

Derwall ile tohumları atılan oluşum 2000'de kupayla taçlandırıldı. 2000'de Galatasaray'ın UEFA Kupası'nı kazanmasını bağlayabileceğimiz çok şey var... Hırs, güç, beceri, bakış açısı, inanç,... ama bence asıl "isteyince olur"un kanıtıydı... Bahaneleri ortadan kaldırmanın elimizde olduğunun kanıtıydı benim için ve hep de öyle kalacak. Kendi hayatımda da bahanelere sığınmaya başlayınca hatırlarım o kupayı ve onu kaldıranları...

Hey onbeşli...

2008-12-08T19:24:00.004+02:00

Benimle bu satırları, daha doğrusu sayfayı paylaşan "Bir Uzaylı"nın dediği gibi, gündelik hayatımızda düşünmeden yaptığımız o kadar çok şey var ki... Kabul, her şeyin özüne inersek ne yaşamdan bir şey anlarız ne de kafayı sıyırmaktan kurtulabiliriz ama en azından iki farklı ve keskin duyguyu birbirinden ayırt etmeyi bilelim. En azından bir türkü dinlerken manasını durup düşünelim, oynamaya başlamadan önce. Kim bilir arkasında ne hikayeler vardır her bir türkünün?

Avrupa Yakası'nda da dahil olmak üzere gayet "oynak" versiyonlarını dinlediğimiz, dilimize dolanan "Hey Onbeşli" türküsünün hikayesini paylaşmak istiyorum, bildiğim kadarıyla...

Yıl 1915... Akıllarda savaştan başka bir şey yok ama ortada savaşacak adam yok. Adam kalmayınca da geriye en "erkek" olanlar kalıyor, 1900 doğumlu 15 yaşındaki çocuklar... Onların mecburi askerliklerini, daha doğrusu savaşa gönderilmelerini anlatıyor bu türkü aslında.

İnsanlık tarihini yazıdan itibaren alsak dahi, 6000 yıldan bahsediyor oluyoruz. Her dönemi birbirinden farklı 60 yüzyıl ama sanırım en farklısı sonuncusu... 1900 doğumlu... 2000 doğumlu... ikisi de çocuk, ikisi de çocukluğunu yaşamak istiyor... ama...

Teknoloji

2008-11-30T10:16:00.007+02:00

Bir Uzaylının Dünya Notları - 4 - tüm seri için tıklayın

Siz insanların gelişimine biz uzaylılar ayak uyduramadık ne yazık ki. Dünyanızı gezerken, incelerken ve anlamaya çalışırken önce teknoloji anlamındaki gelişimi fark ettim. Bizim yaşamımız, çok geride değil ama sanırım sizin 20 yıl gerinizde, yaklaşık olarak. Toplumsal sorunlara bakış açımız için aynısını söylemeyeceğim, yani aynı farktan söz etmem mümkün değil. İşte bu biraz kafa karıştırıcı oldu benim için. Bana kendi gezegenimle ilgili sorular sorarken "Bunlardan sizde var mı?" diye sorduklarınız hep teknoloji üzerineydi. Bu gelişmelerle övünmek güzel bir şey bir dünyalı olarak, kabul ediyorum, ama bir durup düşünün, tüm bu gelişmeleri neyin sayesinde kazandınız?

Sondan başlayalım... Bu satırları tüm dünyayla paylaşmamı sağlayan güzel icadınızdan, yani internetten. Askerlerin gizli ve çabuk bilgi paylaşım ihtiyacı olmasaydı belki internet olmazdı, belki de daha geç ortaya çıkardı. Bizi aramaya çıktığınız yolun başına dönün, uzaya yolculuklara. Askerlerin daha uzağa daha yükseğe daha güçlü füzeler gönderme ihtiyacı olmasaydı inanın atmosferi geçmeniz hayaldi. Peki ya radar? İkinci Dünya Savaşı'nda düşman uçaklarını önceden tespit etme ihtiyacı olmasaydı belki hala gözünü havaya dikmiş adamlarınız bu görevi yerine getiriyordu. Evet, yarasalar da yardımcı oldu kuşkusuz ama ihtiyaç olmazsa icat olmaz.

Bunları anlatarak dünya üzerindeki askeri güçleri övmek veya yermek değil amacım. Herkesin, her gücün veya güçsüzlüğün mecburiyetleri vardır, olmuştur, bunlar ayrı tartışma konuları ama asıl mesele, övündüğünüz ve adına gelişme dediğiniz şeylerin savunma ve saldırı gereklerinden doğmuş olması. Kullanın tabii ki... ama kullanırken de düşünün ve en azından bu yüzyılda daha fazla "sadece insan, dünya ve evren adına" bir şeyler yaratmaya bakın.

Karne hediyesi olarak test kitabı

2008-11-07T13:04:00.003+02:00

İlkokul 3.sınıftı sanırım, takdir getirip (ki kendisiyle 5. sınıftan sonra karşılaşmadık) sonlandırdığım eğitim öğretim dönemi. Karne hediyesi olarak annem 5,000 TL vermişti. Tam karşılığını veremem (Capital Infocard'dan bakabilirsiniz) ama büyük para olduğunu hatırlıyorum, belki sadece çocuk olduğum için ama yine de iyi paraydı, belki şimdinin 50 YTL'si gibi... Şimdinin çocukları için bu para da büyük bir para değil ama 80'lerde bir çocuk için bu para çok büyüktü.

O dönemde, birçok çocuk gibi, Panini markalı çıkartma kitaplarım vardı, çıkartmalar alıp (gerekirse değiş tokuş yapıp) kitabı tamamlamaya çalışıyorduk. Bitirince de, koleksiyoner ruhumuz ve sorumlu çocuk duygularımız okşanıyordu. Annem de bunu bildiğinden, 5000 lirayı verdi, "O çıkartmalardan falan alırsın" dedi. Anlamsız geldi çünkü o paranın alacağı çıkartmalarla 5 kitap tamamlanırdı ama annemi sorgulamak kimin haddine :), ben de gittim aldım dünyanın çıkartmasını.

Elimde onlarca paket çıkartma ile eve geldiğim an annemin yüzündeki ifadeyi unutamıyorum. Şaşkınlıkla kızgınlık arası o ifadenin ardından abimin de devreye girdiği operasyon yapıldı. Çıkartmaların büyük bir kısmı, kırtasiyeciden o yaştaki bir çocuk için alınacak en mantıklı (!) şey ile değiştirildi: Test kitabı! Önümüzdeki iki sene boyunca Veliefendi'de koşturacağımdan hazırlık yapmam gerekiyordu elbette.

Kırmızı kapaklı test kitabı, yanında da birkaç kalem ve silgi... Gölgelerin gücü adına He-man'i yenmişti...

Oruçtan önce samba

2008-09-05T08:47:00.002+02:00

Brezilya denilince futboldan sonra (belki de önce) akla gelen bir unsurdur samba. Senede bir yapılan, karnaval denilen gösteri ise dillere destandır, hatta zamanını iple çekenler bile vardır. Her sene takip edeni var mıdır bilemem ama takip edilirse zamanlamasının her sene ilginç bir şekilde dini bayramlarla ilişkili olduğu fark edilebilir. Bu bir tesadüf değildir çünkü aslında karnaval dediğimiz şey, dini bir eğlencedir. Karnaval, bu bahsettiğim Brezilya’daki eğlenceli samba gösterisinden dolayı, dilimizde eğlence için kullanılmaktadır ama asıl kelime manası çok farklıdır. Karnaval (carne vale), “ete veda” demektir.

İsa Mesih’in çarmıha gerildikten sonra dirilip göğe yükselişinin kutlandığı Paskalya Bayramı’ndan önce 40 gün oruç tutulur ve bu oruç boyunca et yenmez. Yine belirli saatlerde hiçbir şey yenmez ama geriye kalan zamanlarda hayvansal ürünler yenmez. 40 günlük oruç boyunca etten, hayvansal ürünlerden ve eğlenceden uzak kalacak olan insanlar, oruçtan önceki son günlerde yiyip eğlenip, oruca hazırlanırlar. İşte bu şekilde ete veda edilmiş olur, karnaval yerine getirilmiş olur. İşin samba boyutu ise, zamanla ortaya çıkmış, eğlencelerin içine samba okullarının gövde gösterisi olarak sonradan eklenmiş. Gelecek sefere sambacıları izlerken işin ilahi boyutunu da düşünmeyi ihmal etmeyin.

Dijital İletişim Notları

2008-09-05T08:33:00.002+02:00

İnternetin hayatımızdaki yerini anlatmak, sorgulamak yersiz ve anlamsız ama onu “hayrımıza” kullanmak bizim elimizde. Yeniçağın getirdiği fark burada bence. Yeni olan her şey kendini yenilemeye mecbur, hem de anında. Mobil telefonlar da internet de gelişiyor ve haliyle yolları kesişiyor. Mobil, hatta en bir mobil (UMPC) bilgisayarlar için yol açılmış durumda ama telefonlar o kadar büyümeyeceği için, sitelerin telefonlara uyması gerekiyor. Bugün bunu alanlarının öncüleri sağlıyor. Google, Facebook ve Hürriyet.com.tr sitelerine cep telefonunuzdaki tarayıcıdan girdiğiniz zaman karşınıza telefonlara özel bir tasarım geliyor. Ekranın boyutlarına uygun, gözü yormayan ve en önemlisi boyutlar itibariyle de cebi yakmayan (veya daha az yakmaya yönelen) siteler yapılmaya başlandı ve bunu insanların devamlı yanında olmak isteyen her sitenin yapması gerekecek.

İnternetin ve onu da kapsayan dijital iletişimin pazarlamaya kattığı en önemli olgulardan biri WOMM, yani ağızdan ağza (veya daha bir Türkçe tanımıyla kulaktan kulağa) pazarlama. Eskiden beri var olan “eşe dosta sorup almak” halen geçerli ama bunu kolaylaştıran bir internet var. Yazılarımı yazdığım Samsung Q1 UMPC’yi bilen, gören, alan kaç eş dost bulabilirdim ki? Güvenip güvenmemek sizin bileceğiniz iş ama bu ürünle ilgili yorumlarını yazan onlarca kişiye ulaşmak internetle mümkün oldu. Bunu yaparken her türlü siteye baktım ama asıl bu işi yani yorumlamayı ve karşılaştırmayı iş olarak görenleri çok faydalı oldu. Ülkemizde de bu tarz bir siteye ihtiyaç var. Buna benzer oluşumlar var ama daha genele yayılan, “ürün hakkında bilgi edinmek ve alıp almayacağıma karar vermek istiyorum” diyenlerin ilk aklına gelen bir site tüketicilere de çok şey kazandırır, site sahibine de.

Dijital iletişimin bir diğer önemli kolu ise dijital platformlar, yani Digiturk / D-Smart gibi sistemler. Bu sistemlerin iletişim adına yapabileceği (ve yapmaya başladığı) çok farklı uygulamalar var ancak en basit faydası bence o an yayınlanan programın adını yazması. Kanal, izleyiciyi çekmek istiyor ama izleyici (her ne kadar kendi programlarını dikkatlice takip etse de) kanaldan kanala zaplıyor. Reklamveren ise reklamını izlettirmek (sonra akılda kalmak, sonra da ürününü / hizmetini satmak) istiyor. İzleyici, kanaldan kanala geçerken, planlamadığı bir programın o an yayında olduğunu dijital platform sayesinde görebiliyor. Hatta önceden görüp kendine plan da yaratabiliyor. Plansız izlerken programın adını reklamda yakalarsa, kaçırmamak adına reklam izleyebiliyor. Bu alanda yapılacaklar neredeyse sınırsız ama fırsatları da kovalamak gerekiyor sanırım.

Tanımlanamayan Konumlandırma Cismi: UFO

2008-09-05T08:30:00.002+02:00

Hayatı ısıtan UFO, bu sefer de soğutmaya kalktı. Konumlandırmanın, daha doğrusu doğru konumlandırmanın çok önemli olduğunu hep söylerim. UFO markası bu konuda ilginç bir vaka ile karşımızda.

Satışa sunduğu ürünlerle bizi ısıtmayı vaat eden, bunu “Isıt hayatı” sloganıyla beynimize kazıyan marka, şimdi de kendi kendine bu imajı silmeye çalışıyor, hem de üzerine para harcayarak. Elbette hem sıcak hem de soğuk hava sağlayan ürünler satıyor olabilirsiniz ama bunu yapıyorsanız konumlandırmanızı da bu iki unsur üzerinden yapmanız gerekir veya iki ayrı alt marka ile ayrı konumlandırma yapıp güçlerinizi ikiye böler ama en azından kafa karıştırmazsınız.

Pazarlamayı sadece satış sanan eski kafalar için bunlar “boş sözler” eminim ama beynimize nüfuz eden mesajlar, mesajların etkisi, yoğunluğu, somutluğu, netliği, tekliği gibi unsurlar alım kararlarımızı çok etkiliyor. UFO da önce iyice ısıtıp, sonra birdenbire soğutup mesajını çatlatıyor.

Beijing Nere Kardeş?

2008-09-03T09:05:00.002+02:00

Kelimelerin kökenini merak eden bir tip olarak, ülkemin adını neden hindiyle aynı şekilde telaffuz ettiklerini, hatta aynı kelimeyi kullandıklarını merak ederdim. Birkaç farklı hikâye öğrendim ama hiçbirinden yüzde yüz emin olmadığım için aktarmıyorum. Sizin isminizi bile farklı yazamıyorken, koskoca ülkeyi nasıl farklı yazarsın hatta anlamsız anlam yüklemeleri yaparsın, diye sövene kadar en temizi Çin’in yaptığını yapmak. Bildiniz mi Çin’i, hani şu başkenti Beijing olan ülke?

Yeni geride bıraktığımız 2008 Yaz Olimpiyatları’nda fark etmişsinizdir, resmi yazılarda, olimpiyat haberlerinde Pekin demek yasaktı, orjinali olan Beijing’i kullanmak gerekiyordu, hem de kanunen. Komünist diye nitelendirdiğimiz ülke, kapitalizmin değerlerinden olan markayı yani ismini koruyor. Olimpiyatlardan da önce, THY Beijing’e uçak kaldırmaya başladığında fark ettim bu zorunluluğu. Billboardlarda koca harflerle Beijing yazıyordu, Pekin demek yasak olduğu için. Düşünün, yoldan geçen Türklerin bile görmesi kesin olmayan bir yazı ama zorunluluk geçerli.

Bundan ders alıp bir şey yapabilir miyiz, kafa tutabilir miyiz bilemem ama Çin böyle yapıyor. Belki de bizim önce Mısır’dan başlamamız gerekiyor…

Guru’dan Taze Trendler

2008-09-03T08:42:00.003+02:00

İçine bakamadığım posta kutum
Küreselleşmenin pozitif getirilerinden biri de uluslar arası e-ticaretin yaygınlaşmasıdır bence. Ticaret elektronik de olsa bu ürünlerin bir şekilde fiziksel olarak getirilmeleri gerekiyor. Kargo (daha doğrusu kendi tanımlamalarıyla lojistik) firmaları da küreselleşmeye ayak uydurmaya başladı elbette ama dünya aynı dünya, mesafe aynı mesafe, üstelik küresel petrol artık çok daha pahalı.

Bu durumu fırsat bilen bazı girişimciler, ABD’de size posta kutusu tahsis ediyorlar, tabii ki belirli bir ücret karşılığında. Posta kutunuza, ABD içinden (örneğin Amazon. com’dan) verdiğiniz sipariş normalde Türkiye’ye gönderilemeyen bir ürün olsa bile adresiniz ABD’de olduğu için gönderilebiliyor ve böylece çok ucuza (hatta bazen bedavaya) posta kutunuza ürün varmış oluyor. Sonraki aşama ise klasik kargo anlayışı ile posta kutunuzdan ülkenizdeki gerçek adresinize ürünün göndermesiyle son buluyor. Üstelik bu aşamada klasiklerden de uygun fiyatlarla ürününüze ulaşıyorsunuz.

Turistler Uyusun İşim Büyüsün
Turizm, tüm dünyanın gelir beklediği, bu uğurda büyük yatırımlar yaptığı ticari alanlardan biri. Ticaretten farklı olarak yatırım geri dönüş hesapları daha ciddi anlamda sapabiliyor, insan faktörü devrede olduğu için. Otel yatırımları, bu hesaptaki en önemli kalem olarak daha dikkatlice yapılmaya çalışılıyor.

Bazı girişimciler ise yatırımı daha kolay ve çabuk, üstelik daha az riskle nakde çevirmenin yollarını bulmuş, otel odalarını kiralamayı akıl etmiş. Sistem şöyle işliyor: Otelin bir odası sizin adınıza kiralanmış oluyor, bu odanın müşterilerinden elde edilen geliri siz kazanıyorsunuz, üstelik o odada senede bir hafta kalma hakkınız da bulunuyor. Gerçi bunu bir artı gibi sunmak garip, oda zaten benim değil miydi? Bir diğer soru işareti de otelde fazlasıyla boş yer varken benim aldığım odamda mı kalacaklar, yoksa müşteri yok bahanesiyle odam boş mu kalacak? Sorular çok ama sistem yine de güzel ve gelecek vaat ediyor.

Süper Mega Kupon Arsa
İnsanlık tarihinin en güvenilir yatırım aracı olan altın bile güvenilmez hale gelmişken, mortgage krizi tüm dünyayı kasıp kavuruyorken emlak yatırımına kim kalkışır? Bu anlatacağım sistem varsa, ben düşünebilirim.

Emlakçılar (ki burada bir ülkenin tümünde, hatta birkaç ülkede birden faaliyet gösteren kurumsal firmalardan bahsediyorum, köşedeki emlakçıdan değil) , yatırım amaçlı alıcılara yönelmeye başladı ve onları çekebilmek adına, daha doğrusu güvenli yatırım olduğunu hissettirmek adına bu sistemi geliştirmeye başladılar.

Sistem şöyle işliyor: Emlakçı, size bir yatırım olanağı sunuyor, her sene ne kadar para yatırmanız gerektiğini, karşılığında o bölgedeki (yatırımın) olası getirisini raporluyor ve teyit ediyor! Evet, resmen teyit ediyor. Diyor ki, bu evi alırsan 4.senenin sonunda yatırım kendini amorti eder, 5.seneden itibaren yılda en az x dolar kazanırsın. Kazanmazsan ben üstünü tamamlarım! Emlakçı ne kazanıyor bu işten derseniz, üstlendiği riske karşılık, yatırımın da büyüklüğüyle doğru orantılı iyi bir bedel tabii ki.

Kumar gibi geliyor belki ama yatırımın hassaslaştığı, hiçbir yatırım aracına güvenilmediği, haber kaynaklarına (olası dezenformasyon nedeniyle) şüpheyle bakılan bu ortamda bunun gibi sistemlerin birçok örneğini göreceğimizi düşünüyorum.

Hazır Giyim Market: Tedi

Perakendecilik, dinamikliğinden kaybetmeden yenilikleri sunmaya devam ediyor. Artık sadece kişisel bakım veya gıdada değil, hazır giyimde de uygun fiyatlar sunan zincir marketlerimiz var. BİM'den ayrılan bir ekibin kurduğu A101, BİM'in yolundan giderken aynı ekibin kurduğu Tedi ise ucuz hazır giyim zinciri olarak perakende sektörümüzde yer almaya başladı. BİM konseptinde, yani raf dizaynı olmadan, orta sepetlerle sunulan uygun ürünleri sunan Tedi, perakende hayatımıza hayırlı olsun.

"Tat"lı su olur mu?

2008-08-17T12:41:00.005+02:00

Çocukluğumda, yani 80'lerde şehirler arası otobüs yolculuklarında verilen "poşette su" vardı. Hangi akla hizmetti, küçük pet mi yoktu, bilemiyorum ama belli bir süre o suyu içmek zorunda kalmıştık. (Çok kaliteli olmadığı belli olan) plastik bir poşet içinde sunulan suyun farklı markaları var mıydı hatırlamıyorum ama Erikli Su'yun öyle bir suyu olduğunu hatırlayabiliyorum. Kuşağımdan bir arkadaşım, çocuk haliyle, tadı geçen plastikten dolayı suyun tadınının (daha doğrusu tatsızlığının) bozulmuş olduğunu, o burukluğu suyun adıyla bir tutup, suyun erikli olduğunu düşündüğünü itiraf etmişti. Çocukluk bu, benim de ne sanrılarım vardı diye düşünürken Erikli Su'yun sonunda "tat"lı su çıkardığını gördüm, en azından gazetedeki ilanı beni öyle yönlendirdi.

Evet, aromalı sular var, zevk meselesi, aromalı mineralli su gibi tüketilebilir ama siz saf suyu "tat"lı diye lanse edemezsiniz. Erikli, suyunun doğallığını vurgulamak adına "Doğanın tüm tatları içinde" diye bir sloganla çıktı yola. Reklam filminde ve gazete ilanlarında da suyun içine giren değişik çiçeklerle bir görsellik kazandırmış slogana. İyi de, kim suyunu tatlı ister? Tatlı, aromalı su isteyenler ayrı ama bildiğimiz saf suyu satıyorsun ve tatsızlığı vurgulanması gereken ürünün içine türlü nebatı katıyorsun. Amaç doğallık katmaksa, işin bin ayrı türlü yolu var. Damla gibi etrafı yeşillendirebilirsin, 100 yıllık klişe de olsa dağ görüntüsü verebilirsin ama Doğadan'a özenip (ki onlar ürün itibariyle bunu yapmakta haklı ve başarılı) türlü bütkileri suyun içine sokamazsın.

Çingene Falının Tarihimizdeki Yeri

2008-08-16T14:27:00.005+02:00

1911 yılında, vatanından çok uzakta bir başka yerde savaşan genç bir Binbaşı, savaştan arta kalan zamanda, arkadaşlarının da ısrarıyla bir çingeneye el falı baktırır. Çingene ona 15 yıl padişahlık yapacağını söyler. Binbaşı, buna belki çok itibar etmez ama bu söz hiçbir zaman da aklından çıkmaz.

Genç Binbaşı, silah arkadaşlarıyla beraber zorlu savaşlardan başarıyla çıkar, vatanını kurtarır ve hayalini kurduğu özgür ülkesini kurar. 1923 yılında kurduğu ülkenin başına geçer, padişah olarak değil ama Cumhurbaşkanı olarak. Falcı çingene mi haklıdır, hastalık mı erken gelmiştir bilinmez ama 1911'in o genç Binbaşı'sı, savaşarak yarattığı Cumhuriyet'in başkanı olarak, tam 15 yıl 12 gün sonra, 10 Kasım 1938'de hayata gözlerini yumar.

1911 Trablusgarp savaşının Binbaşı'sı, 1922 Türkiye'sinin Başkomutan'ı, 1923 Türkiye Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı olan Mustafa Kemal Atatürk'ün, 1938'de "Çingenenin hesabına göre bu son yıldır" dediği rivayet edilir.

(Kaynak: Cumhuriyet Tarihi El Kitabı, N. İlter Ertuğrul)

Mahkemelerdeki Tokmak

2008-08-16T14:07:00.002+02:00

Mahkemelerde, sessizliği sağlayan ve belki de hakimin otoritesini gösteren tokmağın nerden geldiğini hiç düşündünüz mü? Aslında çıkardığı ses, otoriter ve klasik görüntüsü ile bu alet mahkeme gibi bir yerde kullanılmak için ideal duruyor ama yine de her şeyin bir sebebi vardır, değil mi?

Solaklar yüzyıllar boyunca farklı ve gizemli görüldü. Hatta solakları şeytanla özdeşleştiren bile oldu. Bununla birlikte solda olan her şey de biraz farklı görüldü. Sağdaki ise bu farktan dolayı daha kıymetli sanılıyordu. Siyasetteki sol ve sağın gelişi ise tüm bu anlayıştan farklı olarak, zamanında bir Fransa Kralı'nın sağ ve solunda oturanların farklı görüşlerinden ortaya çıkmış bir olgu.

Bu ara ukalalıktan sonra konumuza geri dönelim: Eski Yahudi mahkemelerinde şeriat hükümleri geçerliydi. Şeriat illa bildiğimiz anlamda islama özgü kavramlardan oluşmuyor. O dönemlerde erkeklerin, soylarını sağ yumurtalıklarının sayesinde devam ettirdiklerine inanılıyordu. Öyle ya, soldakinde olamazdı. Bu mahkemelerde, bazı ağır suçlarda, suçlu bulunan kişinin soyu devam etmesin diye cidden ağır bir ceza uygulanırdı. Suçlunun sağ yumurtalığına, şimdiki mahkeme tokmaklarına benzer bir aletle vurulurdu.

Şimdiki tokmakların kökeni burdan mı geliyor, %100 emin olamam ama şu bir gerçek ki, eğer geçmişteki bu gerçeği biliyorsanız (ki artık biliyorsunuz) hakimin sözüne daha çok uyarsınız :).

"Sessizlik! Susun lütfen yoksa..."

Yeni Moda Alışveriş

2008-06-22T21:41:00.003+02:00

Bazen marketler alışverişçileri değiştiriyor, çoğu zaman da tersi oluyor ve alışverişçilerin değişen ihtiyaçlarına uygun marketler veya market düzenleri gelişiyor. Anlatacağım örnek için iki yönlü etkileşim olması mümkün. Marketlerin kendi dinamikleri içinde uygulaması gerekenler var, alışverişçilerin de (ki onlar salt tüketici değiller) değişen hayat tarzlarına göre arayışları var.

Genç ülke nüfusumuz, gittikçe daha çok 25-35 yaş arası evli, kadının da erkeğin de çalıştığı, çocuksuz, eğitimli, hızlı yaşam sürmeyi mecburen kabul etmiş olan ama hayattan mümkün olduğunca da zevk almaya çalışan bir çoğunluğun ekseninde kalıyor.

Bu kişiler marketlerde daha "pratik" şeyler görmek istiyor. Sadece mikrodalgaya atılıp yenebilecek ama bunu sağlarken yine de onlarca çeşidi barındıracak yiyeceklerin market raflarında olacağını tahmin ediyorum, önümüzdeki 5 yıl içinde.

Zevkten de ödün vermiyor aslında bu insanlar, çünkü hazır pratik paketlerin içinde hem damak zevklerine uygun, hem her gün farklı bir şey yiyebilecekleri şekilde hazır dönerle, soslu pekin ördeği arasında değişen isteklerini karşılamak istiyorlar ve bu market enflasyonunda, mahalledeki farklı seçeneklerin arttığı dönemde bunu karşılayanları tercih etmeye başlayacaklar.

Maço erkeklerimiz beyaz şarabın güzelliğini farkeder mi bilinmez ama bahsettiğim kitle için bahsettiğim konseptteki marketlerde hızlı şarap soğutucu bile var, en azından Londra'da.

İnternette dolanan "tembel avrat reyonu" kadar olmasa da, cidden her şeyin paketli olduğu, hazır olduğu bir yiyecek sektörü geliyor çünkü insanların vakti giderek azalıyor. Günlük alışverişlere ayrılan zaman da değişiyor, beklentiler de. Servisi iyi karşılayan kazanır...

Hiddink'in Sevinci

2008-06-22T21:18:00.004+02:00

Euro 2008'de ülkemiz adına güzel şeyler oluyor ama şampiyona adına yazmak istediğim bu değil, onu tarih yazıyor zaten. Hollanda'lı ünlü teknik direktör Guus Hiddink'in tur sevincinden bahsetmek istiyorum, futbolun ne olduğunu, ne olmadığını bazılarına hatırlatmak adına...

Bir teknik direktörün takımı tur atladığı için çocuklar gibi sevinmesine kimse bir şey diyemez elbette. Olayı ilginçleştiren, Hiddink'in bunu, Rusya Milli Takımı'nı çalıştırırken Çeyrek Final'de Hollanda'yı elediğinde yapmış olması. Bir an hayal edin, bu şampiyonada Mustafa Denizli'nin bir takımı çalıştırdığını ve o takımın bizi elediğini, Mustafa Denizli'nin de maç sonrası zıplayarak sevindiğini. Hayali bile zor sanırım. Sorun, hayal etmenin zorluğu değil, konumuzun ne olduğunu tam olarak anlayamamak bence...

Evet, icat edildiği ve tüm dünyada popüler olduğu dönemlere göre şimdilerde farklı olarak işin içine milyon eurolar giriyor ama sonuçta bu bir oyun, yarışanlar da takımlar, ülkeler milletler değil! Zaten çoğu ülkede farklı vatandaşlardan oyuncular milli takımda yer alıyor. Sonuçta ortada bir savaş yok! Atılan gol, kalemize giren top, kale duvarımızı delen gülle değil, kimseyi öldürdüğü de yok, bizi yerin dibine soktuğu da.

Bu bir oyun, bence dünyanın en güzel oyunu ama sonuçta oyun. Oynayın gitsin...

Yaş alırken yaşlanmadan...

2008-06-07T18:34:00.004+02:00

Biraz geç de olsa bu yazı, yazmak istedim. Bu güzel dünyada güzel insanlarla beraberliğimin 28. yıldönümünü kutladım, daha doğrusu kutladık... Güzel sürprizlerle beni daha da mutlu etti, hayatı paylaşmaktan mutlu olduğum insanlar...

Doğumgünüm için manadar bir şarkı düşünürken, normalde sadece eğlenmek için dinlediğim, ki zaten eğlenceli olsun diye yapılmış olan bir şarkıya rastladım. Sözlerine dikkat edince tam da doğumgünüme özel olduğunu fark ettim. Sırf içinde yaş almaktan bahsettiği için değil, çok önem verdiğim denge unsurunu hayatın içinde güzelce anlattığı için de sevdim.

Ben sessiz sakin bir Boğa'yım ama işte bu seneki şarkım Tempo...

Bıkmadan usanmadan

Yaş alırken yaşlanmadan

Pas tutmadan yas tutmadan

Eğilmeden bükülmeden

Ezmeden ezilmeden

Kin tutmadan kül yutmadan

Tempo, tempo, tempo...

Tribün Arkadaşı

2008-05-24T19:52:00.004+02:00

Hani futbolcuların gol sonrası selam göndermeleri, ilginç hareketleri, dansları hatta şovları olur ya, işte onlardan birini anlatacağım. Futbolun meyvesi gol, herkes gol izlemeye geliyor; o yüzden gol atan adam ne yaparsa hakkıdır, abartmadığı sürece. Bazıları da var ki, selamı başka türlü gönderir, Tuncay'ın ünlü sus işareti gibi. Bazıları da tribündeki eşine, sevgilisine veya ailesine selam gönderir, yüzüğünü öperek veya basitçe o kişiyi göstererek. Bazen espriyle karışık, golden fazla akılda kalır selam, Hakan Balta'nın 2008 şampiyonluk maçında hamile eşini formasının altına soktuğu topla selamlaması gibi.

Kimi de var ki, ülkesinden çok uzakta, dünyanın sayılı takımlarından birine güzel bir gol atmışken, eski tribün arkadaşına selam gönderir, o an tribünde olmayan, olamayan eski bir arkadaşa...

5 Aralık 2001'de, Barcelona'ya, hem de Nou Camp'ta attığı gole sevinen Ümit Karan, o an hiçbir taraftarının olmadığı bir tribüne gitti, tribündekilerden birine, daha doğrusu tribündeki bir noktaya selam gönderdi, sonra da oyununa devam etti.

Ümit, selamını seneler önce o tribünde beraber maç izlediği tribün arkadaşına göndermişti, o an o tribünde çok istese de oturamayan ama gökyüzündeki özel locasından oğlunu gururla izleyen babasına...

(Teşekkürler Ertan)

Vodafone

2008-02-07T14:46:00.002+02:00

Vodafone Türkiye'ye geldiğinde, "e yani, Turkcell'e anca bu rakip olabilirdi" demiştim ama bu iletişim stratejisi ile bunun pek de gerçekleşemeyeceğini görüyorum. Avea'nın southpark benzeri karakterlerini bile tercih eder düzeydeyim, gerisini siz tahmin edin :)

Vodafone, Telsim'in yolundan gidip, uygun ve pratik uygulamaları piyasaya sürme amacını taşıyor. Aslında bir yandan da Turkcell'in "duygusal" iletişimine karşı bir şeyler yapmaya çalışıyor ama burda da global düşündüğü halde yerel uygulamayı hafife alıyor. Nestle Kit-Kat'ta olduğu gibi, sloganın Türkçe karşılığı farklı anlamlar üstlenip ana mesajdan saptırabiliyor.

Pratik uygulamalarını gözler önüne sürdüğü ve "satmaya" çalıştığı iletişim faaliyetleri ise gerçekten inanılmaz. Bir uygulamadan bahsederken işin içine biraz espri katabilirsiniz ama bu vermek istediğiniz mesajı başka yöne çekecek bir şey olamaz. Vodafone ise bu konuda "nasıl yapılmamalı"yı güzelce özetliyor.

Aramalarımızı kısa tutmamızın gerekmediğini, dilediğimizce rahat rahat konuşabileceğimizi belirtiyor ama bunu yaparken kulağını tersten göstermekle kalmıyor, öbür taraftan dolandırıp, arada sırtını kaşıyor, 3 tur sonra el kulağa ulaşıyor.

İlk set reklamlarda çalışanına tahammül edemeyen, sıkılan bir patron vardı. Yeni reklamlarda da gelen şok haber üzerine telefonu kapatan anne-babalar var. Bunların hiçbiri, telefonu amiyane tabirle "çok yazıyor" diye kapatmıyor, konuşmayı fatura çok gelecek diye kısa kesmiyor.

Pratik uygulamaları daha net, daha yalın bir şekilde anlatmak gerekir. Sonuçta reklamı izleyenlerin ya bu uygulamadan faydalanmasını ya da "Hmm güzel uygulamalar varmış" diye düşünmesini istiyoruz. Turkcell'in aynı dönemde verdiği "5 Meşaj" uygulamasında net ve açık anlatım da mevcut, ana mesajı ve anlatılmak istenen kampanyayı baltalamayan bir espri de var.

Diğer açılardan bilemem ama iletişim konusunda Vodafone da Turkcell'e rakip olmaktan çok uzak konumda... Açın GPS'inizi, en yakın fırını göstersin...

[Şubat 2008 notu: Şükür ki yurtdışından orjinal versiyonu getirdiler de verilmek istenen mesaj biraz daha çabuk yoldan hedefine ulaşmaya başladı.]

Peynir & Şarap

2008-02-02T14:43:00.000+02:00

Peynir & şarap ikilisinin dünya üzerinde milyonlarca insanı mest eden beraberliğini ilk kim nasıl keşfetmiş bilmiyorum ama her kimse Allah ondan razı olsun :) Peynir de şarap da, kendilerini oluşturan varlığın biraz farklısı hatta biraz fazlası. Eminim üzüm de süt de kendileriyle gurur duyuyordur, "vay be benden neler de çıkarmış" der gibi :)

Kimseye kalkıp ahkam kesmeyeceğim, şu peynirle bu gider vs diye. Bunu yapmayacağım çünkü bu konuda çok fazla bir bilgim yok olsa da bu iki zevkli ürünü tüketmenin kuralı kaidesi olmaz (çok içmeme kuralı dışında tabii).

Yapmak istediğim, bir peynir & şarap partisi için ufak bir iki tavsiyede bulunmak. Gerisi zaten size kalmış ve eminim birkaç deneme sonrasında kendi zevkinize uygun bir seçenekler zinciri oluşturabilirsiniz.

Evet, teoride ağır ve aromalı peynirlerle hangi şarapların içileceğine dair birkaç kural var. Ben garanticiyim, tat uyuşmasını bulmak için denemeler yapmakla uğraştırma beni diyorsanız bunları internette bulabilirsiniz. Ülkemize özgü tuzlu peynirlerle, rokfor gibi yoğun aromalı peynirlerle ve hatta gündelik kahvaltılık kaşarla bile hangi şarap uygun düşer bulabilirsiniz.

Özel bir tavsiye... Şarabın buruk tadını sevmeyenler için dömisek, yani yarı tatlı şarapları tavsiye edebilirim. Ayrıca peynirle ve meyvelerle de güzel gittiğini söylememe gerek yok sanırım :). Özellikle isim isterseniz: Safir. Ufak şişesinde, altın rengiyle hem şık duruyor, hem de nerde durmanız gerektiğini hatırlatıyor :)

Gelelim peynirlere... Ağır bir tadı olmasına rağmen, gerek merak gerek değişik peynir tadayım aşkından keçi peynirini de deneyebilirsiniz ama alışkın olmadığınız bir tada hazırlıklı olun. Krem peynir kıvamında, yoğun aroması olmayan ama kolay sürülen ve ağızda yabancı bir tat bırakmayan bir şey arıyorsanız camambert'i tavsiye edebilirim. Teneke kutusunda gelir ve açıldığında tüketilmelidir.

Yine bizim ağız tadımıza uygun olarak gördüğüm baby bel'i de tavsiye edebilirim. Ufak kırmızı (plastik görünümlü) korumalarda gelir ve bu sayede yiyeceğiniz kadarını açıp, diğerlerini saklayabilirsiniz. Birçok markette sadesi, biberlisi vs bulunan Gouda da benzer bir seçenek.

Yoğun aromalı danish blue da, çok fazla bizim bildiğimiz peynirler gibi olmasa da, şarapla güzel giden bir seçenek. Rokfor ise fiyatıyla, yani pahalı olmasıyla bilinen bir peynir. Tadımlık da olsa alınması, tadılması, şarap içilirken ağızda bırakılması tavsiye edilir. Herkes beğenmeyebilir ama beğenen de bu tadı hep arar, benden söylemesi :).

Bu muhteşem ikilinin yanında sofranızı güzelleştirecek seçeneklere geldi sıra. Doritos Alaturka, özellikle de domatesli haşhaşlı versiyonu, güzel eşlik ediyor bu sofraya. Pastanelerde, daha doğrusu ekmek fırınlarında bulabileceğiniz düz uzun dikdörtgen şeklinde krikraklar tek başına veya üzerine sürülecek peynirle beraber tadınıza tat katıyor.

Hazır şarküteriye girmişken, füme et çeşitlerine de bir göz atın. Ufak bir paketine, yani 8-10 dilimine seçmece pastırma fiyatı ödeyebilirsiniz ama en azından bir deneyin. Salam, jambon veya sucuk seviyorsanız, bunların da daha sade versiyonlarını, sofranızı daha doyurucu ve renkli hale getirmek için kullanabilirsiniz.

Fiyatlara gelince... Her bir ithal peynir için, tüketiminize göre değişen şekilde ama genelde tadımlık hesabı 3-4 kişi için, 10 YTL'yi gözden çıkarmaya hazır olun. Azı fazlası, sizin göz kararınıza, peynirin cinsine, bulunduğunuz şarküteriye göre değişir. Füme et gibi bir yan ürün için ise yine aynı değişkenlerde, kaliteli bir pastırma fiyatını düşünün. Tadımlık adam başı 1-2 dilim yeterli olabilir.

Her şeyden önemlisi, en başta da dediğim gibi, denemeler yapın. Kendi zevkinize en uygun seçenekleri bu şekilde bulabilirsiniz. Ben de hala denemeye devam ediyorum :)

Kuyumculukta Markalaşma

2008-02-02T14:40:00.000+02:00

Kuyum sektöründe markalaşma geçtiğimiz beş yılda hızlı bir artış göstermeye başladı. Yüksek sermaye birikimi isteyen bu sektörde, ciddi sermayelerle, hatta sermaye birleştirmeleriyle oluşan büyük firmalar, artık büyük markalara dönüşmeye başladı.

Markalaşmanın her sektöre faydası var, kimsenin buna şüphesi yok. Markalaşmanın getirdiği avantajları saymak da ayrı ve uzun bir konu. Konumuz şu: Markalaşmanın etkisi, kuyum sektöründe diğer sektörlere göre çok daha kritik... mi acaba?

Bir ürüne veya hizmete ödenen fiyat her zaman için görecelidir ama yine de genel olarak kuyum ürünleri için yüksek fiyatlı diyebiliriz. Bu yüksek fiyatlı ürünlerin karar verme aşaması, diğer birçok ürün veya hizmete göre farklı işliyor. Ödediğimiz fiyatın fazla olup olmadığını anlamamız, uzman değilsek zor. Üstelik bu bir tüketim ürünü veya hizmet olmadığı için memnuniyetimize göre sonradan değerlendirmek de imkansız. İşte bu durumda devreye "güven" giriyor.

Güven, markanın vermekle yükümlü olduğu değerlerden biri. Evet, her marka "güven" imajını hissettirmek zorunda değil ama markalaşmak için harcadığımız paranın karşılığındaki ilk beklentimiz, insanların (yani müşterilerin) ürünlerimizi kullanmadan, hizmetimizden yararlanmadan ürün ve hizmetlerimize güven duymasıdır. Bir sorun olduğunda, cevaplayacak birileri veya bir sistemin varlığını hissetmek istenir ve bunu da en kolay marka hissettirir.

Kuyum gibi, değerinden emin olamadığımız, "kazıklanmaktan" oluşan korkumuzun zirve yaptığı bir ürün grubunda markalaşma işte bu sebeplerden dolayı çok önemlidir. Markalaşmak, ortada fazla rakip yokken çok zor değil, çünkü sıyrılmak için iletişime ayırdığınız miktar çok büyük değil ama son beş yıldaki ilerlemeye baktığımızda akılda kalan beş markadan biri olmak için ciddi iletişim yatırımını gözden çıkarmak gerektiğini görebiliyoruz.

Büyük firmalar, üzerine iletişim yatırımı eklendiği zamanki halleriyle büyük markalar, sermayelerinin getirdiği avantajı kullanıp üretim masraflarını da azalttığı zaman diğerleriyle aralarındaki fark çok daha fazla açılacaktır.

Önümüzdeki 10-15 senede bu büyük markaların, piyasanın çok daha büyük bir kısmına sahip olmasını bekliyorum. Üretim ve iletişim konusunda sınırlı imkanlara sahip olan küçüklerin, kendi sermayeleri ile ama büyüklerin isimleri altında çalışmaya başladıkları bir dönem var önümüzde. Bir nevi "franchise" diyebiliriz bunlara ama kuyumda bu iş modeli biraz farklı işliyor.

Yakın zamanda benzin istasyonlarında görmeye alıştığımız tabelaları kuyumcularda görmeye başlayabiliriz. "Shell - Özen Petrol" örneğindeki gibi, "Altınbaş - Özen Kuyumculuk" tabelasını görürsek şaşırmayalım.

Ashura

2008-02-02T14:01:00.000+02:00

Mozaik, tüm dünyada kullanılan, muhtemelen birçok dilde yer edinmiş, farklı parçaların birarada ortak bir bütünü nasıl güzelleştirdiğini anlatan bir metafor. Aynı manayı taşıyan, o ortak bütünün güzelliğini "tatmızı" sağlayan diğer bir metafor da aşure. Hakkında birkaç hikaye duymuştum bu güzel tatlının ama bu kadar geniş bir manaya sahip olduğunu bilmiyordum, ashura'yı görünceye kadar.

Mustafa & Övül Avkıran öncülüğünde hazırlanmış olan bu güzel oyunu, daha doğrusu müzikal hikayeyi garajistanbul'da izleme şansı buldum. Açıkçası, oyun başlayana dek, ciddi bir konuyu farklı şekilde vermeye çalışan oyunlardan birini bulacağımı ve sıkılacağımı düşünüyordum ama öyle olmadı.

Hem anlatılanlar, hem de müzikler açısından çok doyurucuydu. Farklı dillerde göç ve onun getirdiği acılar üzerine türküler, şarkılar dinledik. Özellikle Rumca şarkıları seslendiren arkadaşın muhteşem sesi sayesinde daha bir ürperdik, etkilendik.

Çıkışta dağıtılan aşure ise ayrı bir güzellikti. Oyun boyunca "göç eden" sanatçılardan, farklı kültür ve dinlerdeki ritüellere göndermelere kadar sayısız metaforla karşılaştık ama bunlar ana mesaja öyle yedirilmişti ki, hiçbiri sırıtmadı.

Rumca müzik çalan mekanlarda yıllardır adını bilmeden dinlediğim "ciğerparem" isimli türkünün sözlerini öğrenince, gelecek sefer yine duyduğumda farklı hissedeceğimi anladım. Sonuç olarak "Ashura" hayatınızı değiştirmiyor ama en azından "Ben kimim, nerdeyim, kimlerleyim?" gibi soruları sormanıza yol açıyor.

Ahlak

2008-02-02T13:43:00.001+02:00

Bir Uzaylı'nın Dünya Notları - 3 - Tüm seri için tıklayın

Siz düşünen varlıkların doğru uygulamalarınızdan biri aslında ahlak. Genellikle "din" mantığı ve kuralları çerçevesinde, insan yani tek bir birey namına toplum için doğru ve yanlış olanı tespit etmeye çalışmışsınız ve bu durum bu zamanda da devam ediyor.

İlk başta (Bir Uzaylı'nın Dünya Notları'nın başında) da belirttiğim gibi, her zaman her konuyla ilgili olarak somut gerçekliği görmemiz, daha doğrusu düşünmemiz ve farketmemiz gerekiyor. Buradaki somut gerçekliğimiz nedir? Bir insan neden yapmak istediği şeylerden vazgeçer? Bağlı bulunduğu, belki de bağlı bulunmak zorunda olduğu bir grupta - yani toplumda - yer alabilmek ve/ya yerini koruyabilmek için yapabilir bu fedakarlığı. Ayrıca, bence daha da önemli faktör olarak, kendi saygınlığını koruyabilmek adına da bazı fedakarlıkları gerçekleştirebilir. Bunların dışında kalan durumlar bana göre ahlakın bahanesi. Bir dinin temsilcisi olsam dahi, o dine mensup kişilerin, dinin kurallarını düşünüp, sırf günahkar olmamak veya cehenneme gitmemek için ahlaklı olması hoşuma gitmezdi.

İnsan kendi iç huzuru, mutluluğu veya toplumda yer almanın getirileri karşılığında ahlaklı olur. Toplumda yer alma uğruna yapmak da bir nevi çıkarcılıktır belki ama yine de ahlaklı olmayı kendi atalarının yarattığı kurallara uymak veya uydurulmuş cezalardan sakınmak için kabul etmek daha büyük bir saçmalıktır.

Ahlaklı olmak için dine ve onun kurallarına veya cezalarına gerek yoktur. İnsan, ailesinden veya çevresinden gördüklerinden etkilenip kendi doğru ve yanlışını bulabilecek kapasitede bir varlıktır. Eğitim, yani kişisel gelişim her zaman için şarttır ama buna sahip olamayanlar için konulmuş kuralların tüm dünya insanları için geçerli olması anlaşılmaz bir düzendir.

İnternette adresin gücü

2008-01-30T21:28:00.000+02:00

İnternette, yani dünyanın gözü önünde yer alan sitenizin bir adresi var. Gerçek hayattaki adresler gibi, bu adres de sizi bulmanın en geçerli yolu. Akılda kalıcı bir adres bulmak gerçek hayatta her zaman mümkün değil, internette ise varlığınızın en büyük etkenlerinden biri... mi acaba hala?

İnternetteki adresiniz, tüm dünyada bilinen ismiyle domain name'iniz, sitenize giden en doğru ve bilinen yol olduğu için halen önemli elbette, ancak internetteki "müşteri davranışları"na bakıldığında, daha doğrusu kendi günlük internet alışkanlıklarımızı düşündüğümüzde bile, domanin'in neden önemimi yitirdiğini görebiliriz.

Her zaman kullandığımız sitelere, ya hazırladığımız kısayollarla ya da adresi direkt girerek ulaşıyoruz. Bu tarz durumlarda adresin ideal özellikleri yine önemli, yani akılda kalıcılık, dikkat çekicilik, kolay hatırlanabilirlik vs. Bunun dışında kalan durumlarda - ki bunlar internette geçirdiğimiz zamanın göreceli olarak çoğunluğunu oluşturuyor - google gibi arama motorlarına bir veya birkaç ipucu yazıp, sonuçlara bakıp ona göre sitelere giriyoruz. Adresin ideal özellikleri burada etkisiz mi, hayır ama 10 yıl öncesi kadar etkili olmadığı açıkça ortada.

İnternetin ilk dönemlerinde, kedi mamasını araştırmak için ilk bakacağımız adres "kedimamasi.com"du muhtemelen. Şimdi ise, kedi maması bulabileceğimiz binlerce farklı site olduğunu bildiğimiz ve alışveriş mantığımız gereği birkaç dükkan dolaşmayı kural edindiğimiz için arama motoruna bakmayı tercih ediyoruz. Üstelik, ürün ismi bazlı veya ilginç adreslere ödenen onbinlerce doların daha azıyla arama motorlarında öne çıkmak, ilgi çekmek mümkün.

Bu konuda bir eğitim almak şart, çünkü bu işin - çok karmaşık olmasa da - bir matematiksel formülü var, adresinize, etiketlerinize vs göre değişen. Öte yanda işin maddi boyutu da var, doğru ipuçlarına doğru paraları ödemeyi vaadetmekle ilgili olarak. Tüm bunları optimize etmeyi öğrenmek ise çok zor değil. Bunu öğretmek için para talep edenler varsa da, bunu google kendi sistemi üzerinden bedava da yapıyor.

Gillete Blue II Excel

2008-01-14T10:30:00.000+02:00

Uzun bir zaman önce ekranlarımızda bolca yer alan bir reklamdan bahsetmek istiyorum. Onu "Gillette Blue II Excel" reklamı olarak nitelendirsem hatırlamanız biraz zor ama sanırım "Takside oturan ve trafikte beklemekten bunalmış güzel kızımızı motorsikletiyle kurtaran yakışıklı abinin reklamı işte" dersem hatırlama oranı yükselir.

Markanın ana hikayeye ve espriye ne kadar "yedirildiği" konusu şüpheli bence ama bundan da farklı bir sorun yer alıyordu bu reklamda. Reklamda, dikkati çekecek, ana hikayeyi yaratacak veya süsleyecek bir noktaya espriye ihtiyaç vardır, bu yeni bir şey değil. Bu reklamda da ajansımızın aklına güzel bir fikir gelmiş ama bunu hikayeye yedirmek sanırım o kadar kolay olmamış. Reklamda verilen ana mesaj "tıkanmazlık". Hepimizin, yani en azından İstanbul'lu çoğunluğun her gün karşılaştığı tıkanıklığı, yani trafiği kullanıp akılda kalıcı ve faydalı bir espri bulmuşlar: Kahramanımız, traş olurken tıkanmaz traş bıçaklarından kullandığı gibi, trafikte de tıkanmıyor, motorsikletini kullanıyor, hatta esas kızı trafikten kurtarıyor.

Her şey çok güzel değil mi? Pek değil, çünkü reklamın ilk versiyonunda, ki bu versiyon değiştirilmeden uzun bir süre yayında kaldı, bu espri anlaşılamadı. Klasik traş bıçağı reklamları gibi, traş olduğu için kızı kaptığı götürdüğü anlaşıldı ve bu da ne marka ne de ürüne pek bir fayda sağlamadı. İkinci versiyonda tek bir fark vardı: birincisinde açık olmayanı anlatan bir seslendirme.

Voiceover, reklamın eğlenceli ve beğenilir olma özelliklerini törpüler. Öte yanda, direkt ürünü öven bir voiceover ise reklamı akılda kalıcı hikaye olmaktan çıkartır, insanların reklama olan direncini körükler ama bu durumda o espriyi veremediğiniz anlaşılmadığında sanırım en geçerli yol buydu. Seslendirme bize açıklamada bulundu sağolsun: "Gillette Blue II Excel tıkanmaz tıpkı motosikletin trafikte tıkanmadığı gibi".

Güzel bir fikrimiz olduğunda onu hikayeye ve markaya tam anlamıyla "yedirmeden" işe kalkıştığımızda bir yerden sorun olabileceğini unutmamak lazım. Güzel fikir, reklamın ne başıdır ne de sonu... aman ha... :)

Ufo

2008-01-02T17:30:00.000+02:00

Ufo Isıtıcı, kendi sektöründe yeni bir alanın öncüsü olarak piyasaya girdi. "First mover" yani piyasada ilk olma avantajını da satışlara yansıttı ama rakipsiz olduğu alanda şimdi yalnız değil ve bence ne yapacağı konusunda %100 emin de değil.

Işık tipli ısıtıcılara öncülük edip piyasada güçlü bir konuma geldiler. Isıtıcı gibi, güvenlik aranan bir ürün için bu gayet etkili bir avantaj ama yeter ki doğru kullanılsın.

Ufo, yakın zamanda yayınladığı, tamamen farklı şeyler anlatan reklam filmleriyle çıktı karşımıza. İlk başta, ürünü tanıtıcı reklamlar vardı, ki bu şarttı. Derdini iyi anlattı, ki ürün biraz da womm sayesinde iyi satışlar yakaladı. Ürün anlaşıldıktan sonra da imaj reklamlarına yöneldi. Havuç'un (Furkan Kızılay) sevgilisi için yaptığı sürprizin içinde yer alıp konumunu güçlendirmek için çalıştı.

Ne zaman ki aynı özelliklerde ürünler, yani rakipler ortaya çıktı, o zaman güvenlik olgusunu ve beklentisini "kaşımaya" başladı. Işık tipi ısıtıcılar arasında yardımsız bilinen belki de tek marka olarak bunu, centilmenlik sınırları içinde yapabilirsiniz. Ufo da isim vermeden diğer tüm rakiplere esprili bir reklamla cevap verdi. Yolda yanımıza gelip saati sorduğunda cevap vermeye çekineceğimiz ve hatta yanımızdan uzaklaştığında ceplerimizi yoklamamıza yol açacak bir tipleme ile "Ufo olmayanlar"a göndermede bulundu.

Bu kopya daha unutulmamışken şimdi yeniden imaja döndüler. Bankacılık veya emeklilik kokan görüntüler ve mesajlarla beraber kafanızdan Ufo Isıtıcı, hatta herhangi bir ısıtıcı dışında bin türlü ürün veya hizmet geçiyor. Sonunda Ufo'yu görüyorsunuz ama bir sonraki seferde bile reklamın Ufo için olduğunu hatırlayamıyorsunuz. Ne markanın genel olgusu, ne de geçmiş iletişim faaliyetleriyle alakası var.

Yeni yol bu ise, ki elbette olabilir her yeni yolun başlangıcı vardır, bir önceki reklama ne gerek vardı? Mesajlarınız, toplamda belki bir şey ifade ediyor olabilir. Yani örneğimizdeki gibi, kalite, güvenlik gibi unsurların yanında "hayatı iyileştirme"yi düşünebilirsiniz ama bunu benzer konsept içinde yavaş yavaş "yedirirsiniz". Mesajlarınız, mümkün olduğunca anlaşılır ve aynı doğrultuda olmazsa, harcadığınız paralara yazık olur.

Marmara Ekonometri

2008-01-01T10:29:00.000+02:00

Marmara Üniversitesi - İİBF - Ekonometri - 2003

Selam Kardeşlik! Bilemem ne zamandan beri böyle hitap ediyoruz birbirimize, çok zaman oldu. İnan bana sende daha önce kimsede görmediğim kişisel özellikleri gördüm. Diğerlerinden çok farklısın, yani biliyorsun sana hep söylüyorum, sen bu dünyaya biraz fazlasın… Arkadaşlarına, hele dostlarına, iki elin kanda bile olsa daima yardım edersin, hiçbir özel günü unutmazsın, birçok insanda olan öç ya da kin duygusu sende neredeyse hiç yoktur, bir gün birisi hakkında kötü düşündüğünü görmedim. Kendinden çok, seni seven insanları düşünürsün, çok fedakârsın, sadıksın, vefalısın… Ne zaman Taksim’e gitsek, benim gözlerim resim sergilerini ararken, herkes kaçmaya çalışırken, bir sen benimle gelirdin, uzun uzun bakardık resimlere, yorumlarımız, bazen gülmelerimiz, “çok gürültü yaptık galiba” deyip kaçarcasına sergilerden çıkışlarımız… Bir de çok iyi konuşmacı olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Eminim Tanrı senin yaptığın her şeyi görüyor, o kadar çok şeyi paylaştık ki, umarım hayatın boyunca iyiliklerinin karşılığını alabileceğin insanlarla karşılaşırsın, çok mutlu olursun. İrem

Asil kardeşim, iyilik meleğim. Karşılıklı önyargıların silinmesi zaman aldı belki ama böylesi çok daha iyi oldu inan bana. Öyle bir temel kurduk ki sonunda. Seni tasvire gerek olmasa da… Sen Sedat, her şeyden önce adam gibi adamsın. Verdiği sözleri tutan, sevdikleri için canını ortaya koyan, bu yozlaşmış dünyanın çok uzağında benzersiz bir insan. Sanki herkese yetmek yegâne görevinmişçesine davranan ve bu görevi öylesine abartmış olman tarafımdan yadırganan ama yine de hayatını dostlarına adayan, karakteri sağlam, mükemmel bir insan. Ve kardeşim bilmeni istiyorum ki, bir dostun olarak en az ailen kadar gurur duyuyorum. Bugüne kadar yaptıklarımız yalnızca girizgâh bölümünü oluşturuyor hikayemizin, biliyorum. Sonuca giden yolda daha yapacağımız çok iş var görüyorum. Arkadaşım seni çok seviyorum. Ertan

İnsanın kalbinde özel bir yere sahip olmak zor olduğu kadar değerlidir de. Benim kalbimde kardişimin yeri çok özeldir. Az bulunur kişiler kategorisine girer çünkü Sedatçım sevgi dolu, neşeli, fedakâr ve içten, insanlara değer veren, yapıcı kişiliğiyle gerçekten değerli birisidir benim için. Hiçbir şey tesadüf olmadığı gibi, bizim bir araya gelmemiz de tesadüf değil bir lütuftu ve biz bu lütfu kardişimin büyük katkılarıyla bir aile ortamına dönüştürdük. Dertleştik, gülüştük, uzun uzun konuştuk, kızdık belki birbirimize ama hepsi yapıcıydı, hiçbir zaman kırıcı olmadık. Böyle bir dostluğun oluşumunda en büyük emek sahibi can dostum, seni tanıdığım ve dostun olduğum için çok mutluyum. Umarım gelecek sana güzel günler getirir. Handan’dan Sevgilerle…

Sırada sen varsın dostum, artık inan gözyaşlarımı engelleyemiyorum, kelimeleri kâğıda dökerken. O kadar güzel şeyler yaşadık ki, öyle şeyleri birlikte tattık ki, bunları hayal edince bile insan yaşanılan günlerin edasıyla duygulanıyor ama aynı zamanda ileride yaşayacaklarımızın hayaliyle de gözyaşının yerini mutluluk veren bir gülümseme alıyor. Hani derler ya bebekler güldüklerinde melekler yapıyordur diye. İşte sen de hayatımda bu gülücükleri atmamda yardımcı olan meleklerden biri oldun. Dostluğun, yardımseverliğin, o güzel yemek muhabbetlerimiz… Hani hep hayalini kurduğumuz düşlerimiz var ya geleceğe dair, bunları birlikte gerçekleştirmeyi çok isterim dostum. Hayatını disiplinli bir şekilde yaşamanla, düşüncelerindeki farklı yaklaşım tarzınla, hayat felsefenle, fedakârlıklarınla yeri geldi bana örnek oldun. Daha birbirimizden öğreneceklerimiz bitmedi üzgünüm. Biliyorsun ki devletin temel amaçlarından biridir sermaye birikimine katkıda bulunmak. Var mısın, biz de yapacağımız güzel yatırımları öyle değerlendirelim ki, öyle yerlerde kullanalım ki, dostluğumuzu zirvelere taşıyalım. Her şeyin özeti, iyi ki varsın, iyi ki dostumsun. Sertaç

Sedat özel insan… Sen ki öylesine farklı, yardımsever, dürüst, her şeyini paylaşmasını seven, yaşamını yalnız kalmaya, sevmeye, sevdiklerine adayan insan. O yürek ki her türlü kişiliğe açık ve uygun; o yürek ki sırrıyla, hüznüyle, sevgisiyle her yerinde bir insanla dolu. Orada olanlara dokundurtmayan, sadece ona ait bir yürek. Herkesin gelecek yaşamında da beraber olmak isteyeceği, sırtını dayayabileceği vefalı bir insan, hatırlanacak bir dost, aranacak insan. Sen yüreğine unutmayacaklarını koydun, boş olan hiçbir şey yok o yürekte. Orada olduğumu biliyorum. Her zaman yanımda olacağını, yaşlı bir teyze olarak sallanan sandalyemde demli bir çay ya da acı bir kahveyle birlikte sohbet edeceğimizi de…Dilay

19 Mayıslarımıza varlığınla yeni bir anlam katan dostum, nereden başlasam da acı-tatlı demleriyle, duyunca birbirimizin kızdığını sandığımız ama sonunu hep gülümseyerek bitirdiğimiz sohbetlerle geçirdiğimiz bu 4 seneyi anlatsam bilemiyorum. Önceleri seninle böyle iyi bir dost olacağımızı söyleseler inanmazdım herhalde J ama seninle arkadaş olup tanıdıkça anladım ki ilginç ve özel bir insansın. Senin o geniş kütüphaneni bile kullansam cümlelerim yeterli gelmez, senin gibi engin kültürlü, yazar ruhlu, yardımsever ve her yaştan insanla muhabbet etmeye hazır bir dostu anlatmaya. Umarım ileriki hayatında da iyi ve güzel şeyler seninle birlikte olur ve sen de dopdolu ve her anını gülümseyerek hatırlayacağın demleri karşındaki insanlara kısaca özetlersin ya da kısaca özetlediğini söylersin J. Bu arada sana kurduğum bazen hicivli, bazen esprili cümlelerime alınmadığın, laptopun ve engin kültürünle bana her zaman destek olduğun, kısacası dostum olduğun için teşekkürler. Umarım, hayat denklemin gönlünce güzel değişkenlerle süslenir, seni üzecek kırılmalardan uzak, yükselen bir mutluluk trendine sahip olur. Dostçakal… Elif

Yüreğin bir ummandı sanki ucu bucağı olmayan ve hepimize bir yer vardı o güzel yüreğinde. Aynı gemide yol aldığımız umut yolculuğunda benim için yaptığın maddi manevi bütün fedakârlıklarını hiçbir zaman unutmayacağım. Azmin, kararlılığın, merhametin, duyarlılığın ve kendinden emin tavrınla hayatta bütün güzelliklere kavuşacağından eminim. Biliyorum ki, yüreğinin en güzel yerleri bizlere ait. Tıpkı bizim yüreklerimizin en güzel yerlerinin sana ait olduğu gibi. Gelecekte gönül bağını koparmayan iki dost olmak dileğiyle. Fatih

Hayatımızın çok önemli bir dönemi burada sona kapanıyor. Hala öyle olmayacakmış gibi geliyor bana, sanki her şey sürüp gidecek, her sabah “Günaydın Sedat” diyeceğim sen de bana kocaman gülümseyip “Naber Serra?” diyeceksin, “Günaydın!”. Her 22 Kasım’da telefonumu ilk çaldıran sen olacaksın. 19 Mayıs’ta da ben… Benden kurtuluşun yok canım, bulmuşum seni, bırakır mıyım? Daha neler yaşayacağız neler… Bak bir kitap buldum Serra, sen de al; ya da şurada bir yazı okudum diye geleceksin bana yine… Birbirimizin “Kurban Bayramı’nı” ve “Ramazan’ını” kutlayacağız, Paskalya çöreği ve matsa değiş tokuşu yapacağız; hahamlar ve papazların içinde bulunduğu fıkralar anlatacağız birbirimize veya geleneklerini öğreneceğiz tüm dinlerin, hatta Budistlerin; “Sizler” ve “Bizler” diye başlayıp kahkahalarla bitecek tüm konuşmalar, en büyük geyikler, en derin ekonomi sohbetleri yapılacak, tartışarak Türkiye’yi kurtaracağız ve daha yüzlerce fotoğraf çekeceğiz… Ohooo daha çok işimiz var. Kilisede gideceğim ilk düğün seninki olacak, başarılarıyla gurur duyup “Bu benim arkadaşım” diye eşe dosta göstereceğim seni; mutluluklarınla mutlu olup, seni sevindirenleri seveceğim… Sonra sıra çocuklarımıza gelecek… Bizden sonra onlar yaşayacak bunları… Baksana; senelerce yapılacak şeylerin programı yapıldı bile… Üzgünüm Sedatçım; aldın bir defa başına belayı; artık kurtuluşun yok benden… Because you know: “together we are strong; we can’t go wrong”. Hep yanında olacağım canım, en fazla bir telefon kadar uzağında…Serra

Saygılı, içten ve ağırbaşlı tavırlarıyla herkesin sevgisini kazanmış kaliteli bir kişilik. Arkadaşlarıyla hep uyumlu olan ve bu iletişimi kurabilmek için de emek veren nadir insanlardan. Yardımsever, dürüst ve soyadı gibi asil yaradılışlı olan Sedat’ın hayatı boyunca kendi çizgisiyle hep bir ekol olacağına şüphem yok. Her zaman değer verilen ve sevilen biri olman dileğiyle… Mutluluklar seninle olsun…Nazan

Birinci sınıftan itibaren az ama çok güzel sohbetlerimiz oldu. Geriye dönüp baktığımızda çok şey paylaşamadığımıza üzülüyorum. Dilerim telafi ederiz. Seni hep kibarlığın, olgunluğun, güler yüzün ve içtenliğinle hatırlayacağım. Güzel arkadaşlığın ve paylaştığımız tüm güzel anlar için teşekkürler… Dilerim ileriki hayatında bugünlerdeki kadar güzel günler geçirir ve hak ettiğin başarının sahibi olursun. Özge

Ne zaman görsem elinde parti listeleri var. Siyasi bir oluşum zannediyorum, bir bakıyorum doğum günü partisi. Cephane, mühimmat, laptop yardımların için teşekkürler. Okul bitti diye paskalya çöreği ve haşlanmış yumurta dağıtımında problem çıkmaz umarım. Hep sevgiyle kal. Elvan

Üniversite yaşamımda hayatımda duymadığım esprilerle bende onarılmayacak yaralara sebep olsan da, ben seni her zaman sınıfımızın “asil” kibar ve efendi Sedat’ı olarak hatırlayacağımdan emin olabilirsin :). İleride kaliteli ve sağlıklı yaşamı hak edecek bir insansın… Antep’e gelirsen görüşmek ümidiyle…Mustafa

Sedat çok yönlü, anlaşılması ve anlatılması gerçekten zor bir insan. Sedat’ı hep çantasının içinden bir şeyler çıkartıp herkesi şaşırtmasıyla, derslerin biteceği anda sorduğu sorularla dersin uzamasına neden olmasıyla hatırlayacağız. Onu çok seviyoruz, çünkü o gerçekten sevilmeyi hak eden, ihtiyacımız olduğunda yanımızda olacağını bildiğimiz, kendimize yakın hissettiğimiz nadir insanlardan biridir. Hep böyle kal ve kendine iyi bak. Dilek – Özlem – Fatma

Her zaman potansiyel konuşmacı kimliğine sahiptir. Bize anlatacak bir şeyleri daima vardır. Onda liderlik ruhu vardır. Ayaklı bir kütüphane gibidir. En çok tarihe, bir de Candan Erçetin’e ilgisi vardır. Çok vefakâr biridir. İstediğiniz her şeyi eğer yapabilecek durumdaysa, mutlaka kırmaz ve yapar. Hayatta her şeyin istediğin gibi olması dileğiyle… Zuhal

Sınıfımızın bilgisayar ve bilgi işlem üssü. Herkesin sınırsız bilgisayar yardımcısı. Seni özellikle son bir senede yakından tanıma fırsatı buldum ve çok sevdim. Unutulmayacak arkadaşlarımdan birisin. Ünsal

Az&ÖzGeçmiş

2008-01-01T09:15:00.005+02:00

Kariyer Geçmişim
2009 - The Nielsen Company - Araştırma Müdürü
2008 - Ipsos KMG - Perakende Arş - Kıdemli Müşteri Danışmanı
2006 - Millward Brown - Araştırma Uzmanı
2005 - Teknosa - CRM Proje Lideri
2004 - Eli Lilly - Marka Yönetici Asistanı

Eğitim Geçmişim
2006 - Sabancı Üniversitesi - MBA
2004 - Marmara Üniversitesi - Ekonometri
1999 - St. Georg Avusturya Lisesi

Seminerlerim
2006 - Marmara Üniversitesi - Pazarlama Araştırması ve Ekonometri'nin 21. yy'daki Rekabetçi Konumu

Avusturya Lisesi

2007-12-31T17:21:00.000+02:00

St. Georg Avusturya Lisesi - 1999 - Sedat Asil 6137

Her şey bir yağmur damlasıyla başlar gökten süzülen. Sonra toprağa düşer damla onu anlayanı ararcasına. Aranır durur ta ki dünyanın en güzel çiçeğini buluncaya kadar. Sonra zevkle izler o hayat verdiği çiçeğin açmasını. Damla olduğuna üzülür kırmızı gülünü görünce...

Okulu bitirmemi sağlayan aileme, arkadaşlarıma sonsuz teşekkürler. Yıllar boyu arkadaşlığı aradım ve kıskandım, biraz geç buldum onu ve de bırakmak istemiyorum. Birkaç anı ve iyi biri olarak iz bırakabildiysem hepinizde ne mutlu bana. Bana yazılanlar bu kadar geyik değil. Seneler sonra bir işadamı, tiyatrocu, yazar, müzisyen veya bir siyasetçi olarak çıkabilirim. Tek istediğim hiçbirinizin arkadaşınızı unutmamanız....

8 sene aynı sınıftaydık ama ne yaşadıysak aynı sıradaki 4 senede yaşadık. Feichter'e, Toplack'a beraber göğüs gerdik seninle ( her ne kadar ben bunlardan kaldıysam da). O kadar çok anı var ki anlatacak...Herhalde seninle derslerde devirdiğimiz çamların haddi hesabı yoktur. Oğlum sen Toplack'a sınavda mektup yazarak çam ormanı halletin! Eğer okul bittikten sonra birimiz kalleşlik yapıp diğerini aramazsa, aramayan Feichter gibi olsun! Allah hayatın boyunca gönlüne göre versin P.S: Hiç merak etme! Ben biliyorum bu iş olacak ama düğününe çağırmazsan döverim, haberin olsun. HAKAN

AYYYYY SETDAAAAAAT!!!!!
Ne kadar zor, bu seneden sonra senin o çok ince mizahından yoksun kalacağımı düşünmek. Senin romanlarını okuyamayıp, derslerde-beni çıldırttığın- mırıldanıp durduğun şarkılarını duyamayacağımı bilmek... En kötüsü de sana artık aşk tiyoları verememek GERÇEKTEN ÇOK ÖZLİYCEMM...İnsanlar değişiyor, ama ben 4 senedir SETDAAT'ı aynı biliyorum.. İnce ruhlu, düşünceli..(okula LİMON getirecek kadar). Çok şey yaşadık özellikle şu son iki senede. Hiçbirisi Unutulmayacak... -Avusturya ve Gastgeber'in en başta!!! Umutlarını günün birinde yakalaman dileğiyle...KENDİNE İYİ DAVRAN..( Sen kıza benim Hakan'a baktığım gibi mi bakıyorsun???...Weil es vorgeschrieben war, wusste ich ganz genau, dass JESUS kommen werde. L3C) JESUS LEBT!!!
-Sizde bütün gelinlere o kolyeden takılıyo mu????? DUYGU

Son iki senede tanıdım seni. Kendine herkesinkinden farklı bir dünya kurmuş, aşklarının büyüsüne doludizgin kapılan, belki acı çeken ama çaktırmayan, düzenli, hayata mavi gözlüklerle bakan, hayalgücü olabildiğine geniş ve geyiklerine bütün sınıfın yorumsuz kaldığı bir Sedat'tı tanıdığım. Geride çok anı bırakacağız bu okuldan ayrılırken, belki bazı ları yıllar sonra unutalacak ama bil ki özlicem arka sırada oturan iki şahsiyeti. SİNEM B.

Sevgili Sedat, her anıyı bereber paylaşmamızdı sana birlikte yazışımızın nedeni. Her güne senin günaydınınla başladık, her dersi senin tahtadaki yazılarına kopmakla geçirdik. İki sene içinde farkında olmadan o kadar alışmışız ki sana, senin tarafından belirlenen günün esprilerine, hergün bir başkasını yazıp getirdiğin hikayelerine, okuldan erken çıkmak söz konusu olduğunda müdüre koşmana, İngilizce derslerinde tek gönüllü kişi olarak parçaları okumana, okuldaki panellerde konuşmacıları mat eden sorularına...

Senden kopmak gerçekten zor olacak. Her ne kadar seni bazı konularda hayal kırıklığına uğratmış olsak da, bil ki bizim için önemli bir arkadaşsın ve hep öyle kalacaksın.

P.S: Sana "Bizi unutma" demiyoruz, unutmayacağına eminiz BERİL-SİNEM S.

Bak, çocuksu bir tartışma bir anda güçlü, sıkı bir dostluğun başlamasını sağlıyor. Şu iki senede en küçük ayrıntıdan espri yakalayıp bunu bizimle paylaşman ( ve bunu yaparken babamın ve devletin paralarıyla temin edilen tebeşirleri kullanman), mükemmel bir şiir okuma yeteneğine ve genel kültüre sahip olman gurur dutulacak nitelikler. Gelecekte nice mutlu anılara!P.S: Şu oyunu bitir de çatlatma bizi! BURÇ

10 Sene, 15 sene, valla ne zamandır buralardasın hayatımdasın bilmiyorum, zaten daha öncesini de hatırlamıyorum. Ve oralarda olmana öyle alıştım ki, herhalde birgün çekip bir yerlere gidersen (örneğin Jüpiter'e filan) Nasa'daki dayınla görüşmen gerekecek!Biraz daha abartsak, Namuslunun dediği gibi kardeş çıkacaktık. Görüşürüz demiyorum, çünkü bundan eminim. IRAZ

Bigün altımda 21 vitesli bisikletim. Cadde'de piyasamı yaparken yanıma şöyle bayağı alçak bir araba geldi. Baktım Ferrari'ye benziyor ama havamı hiç bozmadım. Dedim kapışalım. Ne de olsa benim 21 vites onun 6. Aerodinamik pozisyonumu aldım ve 300 km/h. Hem de 1.25 sn'de. Salak baka kaldı. Dedim "Kapılma rüzgarıma". Sedat böyle geyiklerle iki seneyi geçirdik. Sen herzaman tahtaya yazdığın - bazen anlamam 1 haftamı alıyordu- yazılarla ve edebi kimliğinle benim literatürüme geçtin. Kendine iyi bak ve yazmaya devam et! P.S: Öyle politik konuşmalar yapma, anlamıyorum.. HALİL

Sedat: Bu adam okulumuza verdiği tiyatro oyunu, nazım ve nesir şeklindeki eserleri, daimi üyesi olduğu ONUR KURULU ve 8 sene hiç üşenmeden, her teneffüs nerden bulduğu belirsiz tebeşirlerle tahtaya yazdığı esprileri sayesinde sanatçı ve 'politik' kişiliğini fazlasıyla kanıtlamıştır. Kendisi özellikle en boş konularda en boş esprileri yaparak içinde bulunduğu grubu olabildiğince hoş tutmaya çalışmış olsa da, bu yüzden yediği küfürlerin haddi hesabı yoktur (ör:LİMON) .Ha bi de bizim tükürük meselesi var ki o da Sedat'ın esprilerinde ve sanatsal faaliyetlerinde en çok kullandığı temayı ortaya koymaktadır: Sedat in Dreamland. Bak Sedat... Bi gün karşıma "Abi bana tükürebilirsin, sanırım kötü bi şey yaptım" diye çıktığında bil ki durumu anlayacağım. Nikah davetiyelerini ona göre hazırla, yanında olsun, istiyecem, uyarmadı deme! ERDEM

Şu son iki yıldır aynı sınıfı paylaşmasak ta, hiç kopmadığım nadir male türüsün Sedatçım. Bak bunun kıymetini bil canım. Ama gene de senin esprilerinden ve derin sohbetinden koptuğum için buna katlanmam zor oldu. Ayrıca Vals Partnerim olarak çok ayrı bir yerin ve önemin var. Tabii şimdilik Vals'i beceremiyor olmamız bunu değiştirmez. Senin dostluğundan herzaman çok keyif aldım canım. Umarım ileride de beni bundan mahrum bırakmazsın. Herşey gönlünce olsun GÖZDE

Değişik kişiliğin ve sıkı dostluğundan dolayı bu okulda seni unutabilecek kimsenin varlığına inanamam. Söyle bana hangi sınıfta senin gibi tahta ve tebeşir (duvar yazıları) konusunda uzman olmuş bir öğrenci vardır? 8 yıl boyunca bu konuda çok iyi bir tahsil yaptın. İnşallah bu tahsilini yurtdışında ya da yurtiçinde istediğin bir üniversitede devam ettirirsin. Dostluğumuzun bitmemesi dileğiyle sevgiler...GŰRKAN

Okul hayatım boyunca senin kadar iyi niyetli, içten ve eğlenceli bir insanla karşılaşmadım. Senin gibi iyi ve yardımsever arkadaşı unutmak mümkün değil. Sınıfta yaptığın esprileri de! Sen her şeyin en güzeline lâyık bir insansın Umarım bundan sonraki hayatında çok mutlu olur, etrafına neşe saçarsın. Turizm işinde başarılı olacağına eminim, bir otel açta kalmaya gelelim! SEDA

Seni herzaman sınıfın ortaoyuncusu, söz yazarı, hattatı, siyasisi, TSM bestekarı, muz oburu olarak hatırlayacağım. Yeteneklerini ve bunların sana kazandıracaklarını hiçbir zaman gözardı etmemen dileğiyle. VERDA

Dört senedir tahtada gördüğüm en abuk ve matrak yazıların sahibi. Kendini hikayeleri ile anlatan, biraz duygusal, biraz zeki. Herzaman canayakın, yardımsever ve anlayışlı olarak hatırlayacağım seni. Kendine özgü birisin, umarım seni anlayacak insanları bulursun LADENTİSCH

Davudi sesli, uzuni boylu arkadaş. Din derslerinde sen herşeyi bilip, yorum da yaparken benim alakam olmuyordu. Engin bilgilerin, karizmatik kişiliğinle geleceğin Süryani Cemaati'nin yüce bir papazı olacaksın ben de dinlemeye gelicem. Herzaman iyi bir dost ve neşeli kalan insana.Hayatta başarılar....SEVAN

Sedat, ya da nam-ı diğer minik kuş! Dört senedir aynı sınıftayız. Her teneffüs tahtaya yazdığın zeka (?!) dolu esprilerin, çifter çifter yediğin tostlar ve meyveler, politik muhabbetlerin, sesli okuma aşkın seninle ilgili aklıma gelen ilk anılar. Hayatta tüm hedeflerine ulaşman dileğiyle...Her şey gönlünce olsun! DİDEM

Lise 1'in ilk günü. 4 sene kız kıza okumuşuz. O gün sınıfımız artık karma bir sınıf olmuştu. Ceyda ve ben 2. sıraya oturduk. Önümüze de sen ve Hakan. (Ayrıca Sedat' çığım hatırlatayım üzerimdeki gece elbisesi değil, siyah tişörttü.) Ah Sedat şu fen sınıfına geldim geleli önümde oturmanı öyle özledim ki! Ne güzel geyik yapardık. Ama yine de seni affetmiycem. Niye boyun uzadı oğlum?! Ne güzel vals yapacaktık seninle ! Ayrıca bana kaç kez söz verdin, bir şarkı bile bestelemedin. Şaka bir yana seninle her şey çok güzeldi. Şu okulda en çok özleyeceğim insanlardan birisin. Her zaman temiz kalpli ve sevimli kal, neşenden ve kişiliğinde ödün verme olur mu? Ara sıra ara, özlem giderelim olur mu? Seni Çok Seven ESER

Başkanım! Her ne kadar bu sene de koltuğu kaptırmış olsan da benim için tek başkan sensin, hiç kuşkun olmasın! Hiçbir zaman aynı sınıfa düşmemiş (düşememiş) olmamıza rağmen senin insanlarla rahatça iletişim kurma yetin sayesinde, kütüphanenin alt katında asla uygulanmayacağını bildiğimiz kararlar alarak ve SMV'yı devirmek için (seçilemeyince hırs yaptık tabii) hain planlar yaparak geçirdiğimiz saatler bu açığı kapatmamıza yetti bence. İlerde hükümet falan devirmeye karar verirsen mutlaka bana da haber ver! Sekreterin AYŞE

Başlangıçta bir sınıf arkadaşı, tahtadaki yazılarıyla duygularını dile getiren, güzel sesiyle bize parçaları okuma zahmetinde bulunan duygusal, iyi niyetli bir insandın benim için. Seni tanıdıkça kendimi sana daha yakın hissetmeye başladım. Belki arkadaşlığımızı geliştirebilecek fırsatları bulamadık, belki de kaçırdık. Ama sana şunu belirtmek isterim, hayatımda gördüğüm en duygusal ve iyi kalpli insanlardansın. Hep böyle kal PINAR

Biliyorum büyüdüğünde (ruhen) çok büyük bir yazar olucan, eğer aşk hikayelerinin dozajını ayarlarsan. Bana sınıfta arkadan gelen seslere kulak kabartmanın bazen hayırlı olabileceğini farkettirdin. Ne kadar aşağılasam da, kötü bir espri yapmak da kabiliyet gerektirir. Sende sanat ruhu var oğlum! Bi gün ünlü bir yazar olursan, aynı sınıfta olmanın şerefini taşıyacağım. (Senin için son bi defaJ ) Walter Kunnert Walter Kunnert SELİN

Tanıdığım en ilginç, en kendine özgü insanlardan birisin. Bir kere sende hiç üşenme yok. Oturup hikaye yazıyorsun, biribirinden orijine espriler üretiyorsun, bizim okula gidiyor ve üniversiteye hazırlanıyorsun. Bu kadar karpuzu bir koltuğa nasıl sığdırıyorsun bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey varsa bunların hepsinde de gerçekten başarılı olduğun. Tek düze okul hayatına kattığın renkler hep gülümsetti beni, senin de hep gülümsemen ve aynen böyle kalman dileğinle... MELTEM

Sevgili Şapşal'a! Hangi şapşal gidip Tweety'e ağlardı, beni kimse sevmiyor, istemiyor diye, ve o sırada diğeri onun boynuna sarılır teselli ederdi. Ne olacak bu şapşalların hali? Yine dertleşip, ağlayıp sonra yie kahkalara boğulacaklar mı? Unutma ki, geçmişin ve geleceğin tiyatrocusu, her hüzünde aklına gelsin Wien kapılarında çarpacak olan dost kalp. Hayat boyu sevgiyle ve mutlulukla yaşa! Olmadı dön ve de bak Viyana kapılarına ! ZEYNEP

Sevdiğim filmler

2007-12-31T16:38:00.000+02:00

En sevdiğim filmler aslında tür olarak da birbirine benziyor ama aralarında, her zaman seyretmediğim türden olan ama ömür boyu da unutmayacağım filmler de var. Bazen paraya kıyıp, çok sevdiğim ve arada bir çıkartıp seyretmek istediğim bazı filmlerin DVD'sini de alıyorum. Kafamda belirli bir liste yok filmler için... İşte ilk aklıma gelenler...

Okumadan önce dikkat: Fena spoiler içerir! Filmleri henüz seyretmeyenlerin tadını kaçırabilir, aman diyim :)

Bir erkeğin iş hayatıyla evi (daha doğrusu eşi) arasında kalmasını hafif bir bilimkurgu ama daha çok romantik komedi tarzıyla anlatan bir film olan Family Man (Aile Babası), favorilerim arasında. Nicolas Cage ve Téa Leoni, başarılı bir oyunculuk sergiliyor ve bu sayede beni her seyrettiğimde hayal dünyasına götürüyor. Filmdeki adamın baştaki yaşamı, elbise odası (!), kaçamakları, sevgilileri, işi, şirketi, kariyeri inanılmaz derecede güzel ve her erkeğin hayalini süsler şekilde ama sonra geçmişteki bir olayı değiştirmesi ve hayatına yine aynı yerden ama farklı bir geçmişle başlaması güzel bir bilimkurgu esprisi ve bu durum onun hayatını sorgulamasına yol açıyor. İkinci hayattaki aile yaşamı, eşiyle paylaştığı maddi açıdan çok rahat olmayan ama huzur ve mutluluk açısından mükemmel olan yaşamı, seyreden herkesi ikilemde bırakıyor. Eşiyle yaptığı pasta kavgası veya eşinin evlilik yıldönümü heyecanını anlatan sahneler çok sıcak ve çok güzel. Bazen tuttuğum dileklerde, o filmde gördüğüm evliliği diliyorum :) Filmin tartışmasız en güzel sahnesi de son sahnesi. Tekrar normal hayatına döndüğünde, o rüya gibi gördüğü ikinci yaşamı tekrar yaşamak istemesi, kızın peşinden gidişi ve havaalanında o ikinci yaşamı ona kısa süre içinde anlatması, pamuk gibi yağan karların oluşturduğu fon ve kahve sohbeti...

Başka türlerden konu açılmışken... Bilimkurgu filmlerini severim ama hiçbirini Back to the Future (Geleceğe Dönüş) serisi kadar yüzlerce kez seyretmem. O filmle ilgili de anlatacak çok şey var aslında ama hepsine burada yer vermem gereksiz olacak diye düşünüyorum. Christopher Lloyd ve Michael J. Fox, bu ünlü üçlemede çok başarılı. Üçlemenin en başarılı olduğu yanı bence tekrarlamaları. Her bölümünde, sadece yaşanan zamana göre ayrıntıları değişen ama aynı espriyi barındıran olayları üçlemeyi daha da zevkli hale getiriyor (örneğin: Gübre). Filmin eski bölümündeki sahnelerin yenisiyle kaynaşması da bambaşka bir etki yaratıyor. Filmden tek bir repliği seçmem gerekirse, şunu seçerdim: "Geleceğiniz hiçbir zaman yazılmadı, hiç kimseninki yazılmadı. Geleceğiniz sizin elinizde!".

Çocukluğumda da Allah'a inanırdım ve işin ilginç tarafı, Allah tarafından yönlendirildiğimizi, hatta oyuncak gibi oynandığımızı düşlerdim. İyiliğimiz için veya ders almamız için güzellikleri veya kötülükleri verdiğini düşünürdüm. Büyüdükçe bu biraz daha paranoya oldu bende ve sonrasında bunu bir yerde kadere bağladım. Evet, geleceğim benim elimde ama ona ulaşırken de bazı şeyler görmek yaşamak gerekiyor galiba:) Hayatı tamamen, her ayrıntısına varıncaya kadar yönlendirilen, yönetilen ve doğumundan itibaren tüm dünya tarafından takip edilen, dünyanın en büyük stüdyosunda yaşayan ve bunların farkında olmayan birinin hayatının filmleştirilmesi ilgimi çekti elbette: Truman Show. Hayatına, yani senaryosuna giren ama girmemesi gerektiği için hayatından, yani setten kovulan o güzel gözlü kızı Truman Burbank yani Jim Carrey gibi ben de unutamadım. Son sahnede setten ayrılıp kıza gitmesi, kızın ağlayarak ona koşması çok güzeldi. Truman'ın, elinde hiçbir fotoğrafı olmamasına rağmen, dergilerden keserek yapmaya çalıştığı kızın resmi de güzel bir şekilde sahneleniyordu.

Hayatın tamamen yönlendirildiği bir oyun olduğunu başka senaryoda ama yine mükemmel şekilde gösteren de The Game (Oyun) olmalı. "Benim her şeyim var!" diyen (Michael Douglas'ın canlandırdığı) zengin ve kibirli iş adamının hayatını kısa süreliğine de olsa ele geçiren CRS şirketinin bu "oyun"u gerçekten güzel. İnsana, hayatta her şeyin mümkün olduğunu göstermesi açısından mükemmel. Adamın, her şeyin ters gittiğini anlamaya başladığında herkesin konuşmasını pür dikkat dinlemesi ve paranoyaya başlaması güzel aktarılıyordu. CRS'in panosundaki dört fotoğraftan birinin Galata Kulesi olması da dikkat çekiciydi. Ben de paranoya oldum galiba :)

Sevdiğim bilimkurgu filmlerinden bir tanesi de, Jodie Foster'ın oynadığı The Contact filmidir. Baştan sona gelindiğinde akıllarda hala soru işareti bırakan ama bunu tatlı bir şekilde yapan film bence çok başarılı. Uzayda insan-dışı varlıkların kanıtını bir filmden beklemiyorum elbette ama kadının bu konudaki heyecanını paylaşmamak mümkün değil. Uzayda gittiği yerin kendi kafasında canlandırdığı yer olması ayrı bir olay. İsteyen, "O sadece rüya gördü" desin; isteyen de "Gerçek yoktur, bize sunulan budur" desin :) Filmin sondan bir önceki sahnesindeki, kadının uzayda aldığı görüntünün süresiyle ilgili yapılan açıklama kafaları karıştırıyor ama film aslında orada daha da güzelleşiyor. Carl Sagan'a ithaf edilen bu film, belki kült bir film olmadı ama yine de alanında en güzel filmlerden biri.

Türkiye'de gösterime girmesine rağmen pek fazla bilinmeyen, arada bir TRT'de gösterilen Frequency (Frekans) filmi de bilimkurguyu kullanan ama bunu duygusal öğelerle süsleyen ve sevdiğim filmler arasında. 30 sene öncesiyle uzun menzilli telsizle konuşmayı başaran adamın hikayesi çok ilginç. Dennis Quaid ve Jim Caviezel çok başarılı oyunculuk sergiliyor bu filmde. Baba oğlun 30 senelik farkla konuşması tesadüfen başlıyor ama bu zaman farkı ikisinin de hayatını değiştiriyor, geçmişte ve gelecekte. Çocuğun, konuştuğu kişinin babası olduğunu anladığı sahne ve babasına bunu kanıtladığı sahne çok güzel. Babasını uyararak ölümden kurtaran çocuğun, geçmişinin birden değiştiği sahne de inanılmaz etkileyici. Bilimkurgu öğeleri filmin ana teması gibi gözükse de aslında duygusal bir filmin veya bir gerilimin etkisini de görebiliyorsunuz.

Frequency filmiyle "geçmişi değiştirme" konusunda paralelliklere sahip olan, adını da ünlü bir teoriden alan The Butterfly Effect (Kelebek Etkisi) filmi de beni çok etkileyen filmlerden. Teorisinden de aldığı temelle, en ufak bir değişikliğin çok büyük sonuçlar doğurabileceği anlatılıyor filmde. Genç yaşta kaybettiğim yengemin günümüz şartlarında tedavi şansının daha yüksek olduğunu öğrendiğim günden beri "geçmişi değiştirme" merakımı yenemiyorum. O zamanlardan beri bilmeden bu teoriyi düşünmüşüm. Kendimce, "geçmişten çektiğin bir taş, üstteki diğer taşların yuvarlanmasını sağlar" diye yorumlamıştım :) Zaman geçişleri ve bunların şimdiki zamana etkileri güzel bir şekilde sunulmuş. Son sahnede yine çarpıcı bir olay var elbette. Her seferinde, sevdiği kız veya onun ailesi yüzünden sorunlar şimdiki zamana taşınıyor ve mutlaka biri zarar görüyordu, geçmişte yapılan her iyi niyetli düzenlemede. Bu sebepten dolayı kız ile ömrü boyunca hiçbir alakası kalmaması gerektiğine karar vermesi ve bunu yapması, sonunda da yolda birbirlerini "tanımadan" karşılaşmaları çok etkileyiciydi.

Ben Kimim?

2007-12-31T16:24:00.001+02:00

E-mail: s_asil@sedatasil.net
Msn: s_asil@hotmail.com

Merhaba :)

Sıcak bir merhabayla başlamak istiyorum, beni belki tanıyan, belki de tesadüfen yolu buraya düşen ziyaretçime ithafen. Beni fiziksel olarak karşısında görmüş, beni bilen ama gerçekten tanımak isteyen biri de olabilir… Kim olursan ol… Gel…

Beni tanımak, burada yazılanları okumak, paylaşmak için yazdığım “yazılarımı” okumak, anlamak ve hissetmekten çok daha fazlası olsa gerek. Keşke, hayatımıza giren herkesi gerçekten tanıyabilsek ve ona göre yargılamayı – veya gereğinde yargılamamayı – öğrensek. Bu durumu zorlaştıran, insanın kendisi çünkü insan, bir elektronik alet gibi 3–4 özelliği ile anlaşılacak, anlatılacak veya tanınacak bir şey değil. İnsan, hayatının her saniyesinde yaşadıklarından, çevresindekilerin onunla paylaştıklarından veya paylaşmadıklarından ve farkında olsun olmasın tüm hissettiklerinden ibaret. Bunların hepsini bir potaya dökmek de mümkün değil, öyle bir pota bulmak da.

19 Mayıs 1980’de İstanbul Şişli’de doğmuşum. Şişli’deki bir hastanede doğduğumdan öyle diyorum ama ilk gerçek işime kadar Şişli’yle çok fazla ilişkim de olmadı aslında. On bir yaşıma kadar Yeşilyurt’ta, daha sonra da Yeşilköy’de ailemle beraber yaşadım, şimdi de hayatıma aynı şekilde devam ediyorum.

1986–1991 döneminde Kültür Koleji İlkokul’undaydım. Yıl 2005 ve o zamandan bu zamana görüştüğüm, çok sevdiğim arkadaşlarımla orada tanıştım. Çocuktuk, neşeliydik ama her çocuğun bu kadar güzel vakit geçirdiğini düşünmüyorum. Hanginiz kantinin çatısına inen uzay aracıyla ilgili günlerce yorum yaptınız? Hanginizin NASA’yla bağlantısı olan dayısı var? Hanginizin uzay mekiği çizimleri var? Siz kuş ailesinde kimdiniz? Ben ailenin erkek çocuğuydum, kız kardeşimle el ele dolaştığımız için bizi uyaran bir “Namuslu Öğretmen”imiz vardı. Her ne kadar fazla karşılaştırma imkânımız olmasa da, bence mükemmel bir öğretmen ile okulumuzu bitirdik. Cuma günleri, uğurlu ruj izi veya çikolata için soruları hızlı çözmeye çabaladık. Sonuçta hepimiz, kendimizce bir yerlere geldik ve yolumuza devam ediyoruz.

1991–1999 yılları arasında, yani tam 8 sene ömrümüzün geçtiği, ruhumuzun hem yorulduğu, hem de yoğrulduğu bir başka okuldaydım. St. Georg Avusturya Lisesi, bizden aldıklarından daha da fazlasını verip mezun etti. Yoğrulduk gerçekten çünkü şimdi, benden yaşça çok farklı da olsa aynı okulu paylaştığım insanlara ne kadar benzediğimi görebiliyorum. Sorumluluk sahibi, işini iyi bilen “ikinci adam” yetiştiriyor aslında Avusturya Lisesi. Biraz da liderlik varsa, sizden iyisi yok . Ortak kültürü ve yaşama biçimini vermek zor belki ama konu 11 yaşında gelen 19’unda giden gençlerse bu mümkün sanırım. O paylaşımlar içinde siz de çoğu güzel, yüzlerce anının ve güzel dostlukların içinde buluyorsunuz kendinizi. Lise’ye, özellikle de Lise 3’e kadar kendimi – nedense – çevreden soyutlamış biriyken, o dönemden sonra birden açıldım. Son iki sınıfımdaki arkadaşlıklar, yaşananlar, zorluklar, güzellikler, gerideki altı senelik boşluğu da doldurmaya yetti. Son iki sene öncelikli olmak üzere yaşananları benim için yazılan yıllık yazılarından okuyup tahmin edebilirsiniz.

1999 yılında, soruları çalınan ve bu yüzden ertelenen olaylı sınav sonucunda Marmara Üniversitesi Ekonometri Bölümü’ne girmeye hak kazandım. Çıkmam çok kolay olmadı :) 4,5 senemi bu uğurda feda ettim ama bence yine kazanımlarım daha fazla oldu. Her şeyin başında saymam gereken, lise arkadaşlığı gibi sıcak, hayatıma güzellikler katan dost grubumdur. O dostlarım ve diğer tüm dostlarım arasında çok farklı yeri olan, “en sevdiğim arkadaşım”ı, Kardeşlik'i de kazandırdı bana okulum. Acısıyla, tatlısıyla güzel günleri geride bıraktık ve iş hayatına dair hayalleri gerçekleştirmek üzere herkes kendi yoluna koyuldu. Paylaşımcı kişiliğimi sınırlayan sayfalar olmasa burada yüzlerce anıdan bahsetmem gerekecek ama bunlar bize kalsın… Daha yapacak çok şeyimiz var…

2003 yılında kısa süreliğine de olsa bir işte çalışma fırsatı buldum: Millward Brown. Üniversitede ikinci sınıftaki ana dersten kalmam dolayısıyla mezuniyetimin yarım sene erteleneceği kesinleşmişti. Bu arada hayalimdeki işin gerçekte nasıl olacağını görmek için Pazarlama Araştırması sektöründe ve bu alandaki en iyilerinden birinde Millward Brown’da çalışmak istedim. Genel Müdür’üm Betül Khan, herhangi bir ilan görmeden yaptığım başvurumu kabul etti, görüşme sonrasında da beni işe aldı. O sektörde ve o şirkette çalışmak hayalimin bir parçasıysa da o dönemki önceliğim yüksek lisansa hazırlıktı. Yüksek skorlar yapmam gereken sınavlara ve başvuruyla ilgili ayrıntılara hazırlanmam gerekiyordu. Öte yanda bölümün en zor dersini de vermem gerekiyordu. Tüm bu sebeplerden dolayı ilk işimi bırakmam gerekti. Sektörle ilgili öğrendiklerimin dışında bana en büyük getirisi, gerçekten bu işi istediğimi ve becerebileceğimi bana kanıtlamasıydı.

2004 yılında yüksek lisansa hazırlıktan önce kalan derslerimi temizledim, başvuru için gerekli sınavlarda yüksek skorlar elde ederek görüşmelere katıldım. Kafamda 1–2 sene öncesinden beri Koç MBA vardı ama ben birçok sebepten dolayı Sabancı MBA’de karar kıldım. İlk senesi sona erdi programın. Hayatımdan yine memnunum. Aşamalar yükseldikçe ve yaşım ilerledikçe yaşamımda yer verdiğim olguların maddi veya manevi getiri veya götürülerini çok daha iyi tartmam gerekir diye düşünüyorum. Her aşamanın bana, hayatıma bakış açımı değiştirmese de, daha sağlam yere basmam konusunda yardımcı olduğunu fark ediyorum. Zaman geçtikçe önümdeki yol daha kolaylaşmıyor ama basacağım tahtanın yaş olup olmadığı konusunda biraz daha fikrim oluyor sanırım.

2005 yılında, yüksek lisansın ortasında yazın yeniden çalışmak, daha doğrusu staj yapmak istemiyordum. MBA, beklediğimden de yoğun çıktı ve ruhen / bedenen dinlenmem gerekiyordu ama çok istediğim bir seçenek vardı: Lilly İlaç. Tüm yaz boyunca sürecek olan ve Pazarlama alanında attığım adımlarımı güçlendirecek bir şanstı ve sonunda gerçekleşti. Çok güzel bir yaz geçirdim Lilly’de. Cialis isimli, Viagra’yı özellikleriyle geride bırakan, piyasaya yeni çıkan ilaç için çalıştım. Bu sayede pazarlama dünyasında yerim olduğunu kendime de çalıştığım insanlara da kanıtladığımı sanıyorum. Bundan sonra MBA’in bitirilmesi ve iş arayışlarının başlaması vardı.

2006 yılında, ilk profesyonel iş ortamıma yani Millward Brown'a geri döndüm. Bu sefer Araştırma Uzmanı olarak çalıştım. Coca-Cola, Nestle, Castrol gibi firmalara danışmanlık hizmeti verdim. Sektörde pişmeme, hatta tanınmama yol açan bu güzel adımı da geride bıraktım. Güzel insanlarla beraber güzel işler çıkardık ama her güzel şeyin sonu vardı :).

2008 yılının başında benim için yeni yıldan daha da önemli bir başlangıç vardı: Ipsos KMG firmasının bir çalışanıydım artık. Böylece perakende sektörüne girmiş, daha doğrusu perakendeyle ilgili danışmanlık vermeye başlamış oldum. Hem işiyle hem de insancıl yönüyle aklımda yer etmiş olan önemli bir yönetici ile çalıştım: Renan Burduroğlu. Ipsos KMG macerası tahmin ettiğimden kısa sürdü. Sonuçta profesyonel yaşam bu...

2009 Mayıs'tan itibaren Nielsen'de Research Manager olarak sektörümde çalışmaya devam edeceğim. Sektöre (okul dışında) profesyonel anlamda başlayaşımından bu yana 6 sene geçti. Arada yüksek lisans süreci haricinde toplamda 3 yılını çalışarak geçirmiş oldum. Hayırlısı olsun :)

Evlilik

2007-12-25T22:20:00.000+02:00

Issız adada yaşamaktır evlilik, birbirini severek evlenmiş olan çiftin dışında kimsenin sözünün geçmediği… Dışarıdan bağımsız şekilde yaşamalı ama içeride de hayatını sürdürmeyi bilmeli insan. O ıssız adada başka kimse olmasa da iki kişi ömrünü geçirmek zorundadır. Ada, kimsenin değildir, sadece ve sadece evliliğindir. Onu dış etkenlerden korumak, görünüşünü güzelleştirmek, içinde yaşamayı güzelleştirmek… Bunların hepsi iki kişinin görevidir.

Evlilik, sadece beraber yaşamak değildir, başlı başına bir sorumluluktur, hem de hayatta bir insanın alabileceği en büyük sorumluluk. Bir işle ilgili sorumluluk, bir yere kadar sürer ve zor şartlarda – bunu yapmak zor olsa da – görevinizi bırakma ihtimaliniz vardır ama evlilikte bu yoktur. Boşanmış çiftler mutlaka vardır ama onların yaptığı evlilik değildir. Bir yüzüğün, yani – her ne kadar maddi değeri olsa da – basit bir çemberin evlilik gibi yüce bir değeri nasıl temsil ettiğini bilmek, her şeyi çözümler sanırım. O çember, üzerinde sonsuza kadar ilerlediğiniz için, sonsuzluğu yani bitmeyen sevgiyi simgeler.

Hayatta, seninle aynı zaman diliminde ama belki yakınında belki de çok uzaklarda yaşayan bir elma yarın vardır. Seninle tamamen aynı olan bir yarıyı bulabilirsin ama birleştirdiğiniz elma yarıları birbirini tutmaz. Önemli olan, birbirinden farklı ama birbirini tutan yarıları bulmaktır.

“Evleneceğin insan nasıl biri olmalı?” diye komik bir soru vardır, cevabı asla cümlelerle verilmeyecek. Ne fiziksel, ne duygusal, ne de karakteristik özellikleri “istediğimiz” gibi olmasa da öyle bir an olur ki her şey değişir, kendimizi o kişiyle aynı yastıkta buluruz ve beklemediğimiz kadar mutlu oluruz.

Bir cevap vermek şart olduğunda ise şunu söylemeyi tercih ederim…

Beni anlayacak kadar bana yakın, beni tamamlayacak kadar bana uzak…

Basit ama anlamlı bir tanımlama olsa gerek… Elbette beni anlamalı, ortak zevklerimiz olmalı ama bana, korkularımı, acılarımı unutturacak, yapmayacağımı yaptıracak zıt özellikleri de olmalı.

Evlilik sorumluluk demek… En başta da eşine karşı bir sorumluluk demektir evlilik… Bir şirketten gelen elemanın davranışını bile şirketin geneline yoruyorken, eşlerden birinin tavır ve davranışlarının diğer eşle ilgili düşünceleri nasıl etkileyeceğini tahmin etmek güç olmasa gerek. Bu tarz durumlardan bahsederken “Taşımak” fiilini kullanırlar… İnsan; eşinin karakterini, işini, ailesini yani her şeyini taşımak zorundadır. Hem kendi üzerinde taşımalı, hem de o ağırlığın altında kalmayacak şekilde taşımalıdır.

Evlilik, görev demek… Görevler var ve biliniyor ama ne kadar ve nasıl uygulanıyor, tartışmak gerek… Evlilik bir bütünse, ki öyledir, görevler de öncesinde kimseye özel olarak verilmemiştir. Para kazanmak, erkeğin; bulaşık yıkamak da kadının “alnında yazılı” görevi değildir. Gece yarısı çocuğa bakmak iki kişinin de görevidir çünkü o çocuk sadece doğuran kişinin değildir. Sevgisi de sorumluluğu da iki kişiye aittir.

Evliliği ıssız adaya benzetmek isteyişimin sebebi ve gerekliliği de burada önem kazanmaya başlar. Bu görev dengeleri, tamamen geçmişten gelen bilgiler sonucu böyle paylaşılmıştır. Bir toplum içinde yaşıyor ve o topluma ters gelecek davranışlarda bulunmama durumumuz var ama o ıssız adada, bize, ikimize ait olan o özel yerde de istenilen şekilde yaşama hakkımız da vardır. Dışarıdan ne kadar çok tepki gelirse ve bunlar ne kadar dinlenirse, bir evlilik o kadar kötü hale gelir.

Ne de olsa zavallı insancıklarız, yalnız kalmaya veya bir arkadaş görmeye daima ihtiyacımız var ama evlendiğimiz insanın da en yakın arkadaş olduğunu da unutmamak gerekir. Eşimizle ilgili sorunları bilmesi gereken ilk – hatta tek – kişi de o olmalıdır. Yine toplumun kafamıza soktuklarından olsa gerek, en başta fizyolojik sorunları gizlemeye yönelir kadınlarımız. Bence gerçek bir erkek, kadın doğum uzmanı kadar bilgili olmalı ve eşinin, kendini en rahatsız ve en yalnız hissettiği durumlarda da yanında olmalıdır.

Vapurdan inen eşi karşılamaktır evlilik… Arabadan inerken, çocuğunuzu dünyaya getirirken, sahilde yürürken ve geri kalan zamanlarda da eşinin elini tutmaktır evlilik… Her sabah kalktığında, saç baş dağınık halde bile, yeniden âşık olmaktır evlilik… Hınzır bir bakışla başlatılan bir yastık kavgasıdır evlilik… Şaraplarınızı içerken, hiçbir şey söylemeden ama çok şey anlatarak bakmaktır evlilik… Sevdiğinin gözüne bakarak acısını, sevincini, sevgisini anlamaktır evlilik… Her şartta, dünyanın herhangi bir köşesinde, daima sevmektir evlilik…

"O"

2007-12-25T22:19:00.001+02:00

1986... Altıncı yaşımı yeni bitirdiğim günlerden bir gün... Muhtemelen mayıs... Hayatı yeni keşfeden bir çocuk olarak, soru sormayı seven, cevabını da gerektiğinde kendisi bulan bir çocuk olarak büyüyordum. O zamanlarda televizyon denilen o sihirli kutuyu yeni keşfediyordum. Aslında bir iki senedir keşfetmiştim ya, artık program takibi de yapabiliyordum. Sihirli kutunun teknolojik olarak onlarca kanalı hafızasına alabilecek olması şaşırtıyordu beni. Çünkü o zamanlarda sadece bir kanal vardı. Ne gerek vardı ki fazladan kanal yerine?

Bir, iki sene önce ailece gidilen bir gezi dönüşünde, orada duyduğum şarkıları mırıldanışım hayatımı değiştirmişti. Çok sevdiğim babam, müzik kulağımı keşfetmişti. 1986 yılı, org denilen ikinci sihirli aletin de eve girişiydi. “Müzik bir tutkuydu benim için” demek klişe bir laf olabilirdi, ama öyleydi. Bu satırları yazarken bile kafamın bir köşesinden bir melodiyi dinlemek bunu ispatlıyor olsa gerek.

Müzik ve Televizyon 1986 yılında hayatımın kalan kısmında, duygularımda, hatta geçmişimle ilgili düşüncelerimde değişiklik yapacak o büyük olayı saklıyordu benim için...

O günlerde bir grup insan, bir telaş içindeydi. Uluslar arası bir yarışma vardı, her sene yapılan. O yarışmaya katılacak Türk ekibi, Norveç’e gitmeyi beklerken, ekipten biri ayrılmıştı. Yerine gelecek kişiyi bulmak da kolay değildi. Bu bir müzik grubuydu ve seçilecek kişi her yönüyle adapte olmak zorundaydı.

Şimdilerde popülaritesini o zamana göre yitirmiş olan bir yarışmaydı bu, grubun hazırlandığı: Eurovision..! Eurovision, aslında Avrupa kıtası içindeki devlet televizyonlarını birbirine bağlayan bir yayın birliğiydi. Bu yayın birliği, kıta üzerindeki ülkeleri, bir de şarkı yarışması altında bir araya getirmek istemiş ve bu organizasyonu düzenlemişti. Türkiye, bu yarışmada bir başarı elde edememişti. Kazanmak bir yana, ilk ona bile girememişti daha. Ama her sene ayrı bir umut, heyecan ile yarışma bekleniyordu. Ülkenin namus meselesiydi adeta, 12 puanı almak. Yunanistan, Kıbrıs’a 12 puan verecekti, o Allah’ın emriydi. O günlerde henüz “kardeş” ülkeler de yoktu ortada, bize puan verecek.

Norveç’teki Eurovision 1986 finaline gidecek olan ekipteki eksik kişinin yerine genç bir kız bulundu. 23 yaşında, başka bir “müzik tutkunu” gruba girdi. Artık “Klips ve Onlar” yoluna devam edebilecekti. Finale gelmeden halkın diline dolanan şarkıları “Halley”, Türkiye’yi temsil edecekti.

Final gününü iple çekiyordum. Evde sihirli kutunun başında saatlerce bekledim. Yayın saati benim için kader anı gibiydi. Ülkelerin yarışmaya çıkış sıralarını ezberlemiştim. Halley’i ezberlemiştim. Şarkıyı orgda çalmaya çalışıyordum, bir gün o finalde yer almak hayaliyle. Bütün o heyecanın nedeni buydu: Bir gün o finalde yer alabilmek! Kuşkusuz, gruba sonradan katılan o genç kızın heyecanını paylaşamıyordum. Onu tanımıyordum. Aslında onu o zamanlar kimse tanımıyordu.

Biz tanıştık... 13 sene sonra... Telefonda...

Aslında ben onu tanıyordum o telefon konuşmasından önce. O çok ünlü bir şarkı yorumcusuydu artık. Şarkıcı demek istemiyorum ona çünkü her gün yenisi çıkan “şarkıcı”lardan değildi o. Başlarda sadece yorumluyordu, profesyonel bir ekibin hazırladığı, özenle seçilmiş şarkıları. Sonraları kendi de bir şeyler katmaya başladı şarkılarına. Zamanla hem karakteri, hem diğer meslektaşlarından farkları hem de mesleğini profesyonelce ve de duygularını katarak sunmasıyla herkes tarafından beğenildi. Dedim ya ben onu tanıyordum, telefondan önce ama o beni haliyle tanımıyordu.

O zaman 90’ların sonundaydık. Halkın gözünde bu yere gelmesinden de çok uzun zaman geçmemişti ve o halen o yerindeydi. Ben ise o zamana kadar müzik tutkumu pek de iyi eğitememiştim. Bana her şeyi sunmaya çalışan ailem müzik eğitimi aldırmak istemiş fakat bu iş, önce yanlış öğreticilerce sonra da benim tembelliğimle baltalanmıştı.

Müzik alanında pek bir somut becerim yoktu ama güvendiğim hislerim vardı. Ayrıca başka bir yeteneğime de pek güvenmiyordum. Sonunda müzik alanında, profesyonel manada olmasa da en azından hislerimi tatmin etmek için birine danışmaya karar verdim.

Ve ona danıştım. O halkın gözdesine danıştım. Çünkü bana bugüne kadar yalan söylemediğine inandığım hislerim onun için de bir şeyler söylüyordu. Ben ona hayrandım. Onu çok seviyordum, ama bir ünlü gibi değil, bir sevgili gibi değil... insan gibi hayrandım, insan diye hayrandım. Farkında olmadan her haberini, hareketini takip etmeye başlamıştım. Gittikçe onun ortaya çıkan özelliklerine, karakterine, tavırlarına, müziğinden ve yorumundan daha çok hayran oluyordum.

Dedim ya, o telefona kadar ben onu tanıyordum, hem de çok iyi tanıyordum ama o beni sanırım tanımıyordu. Belki de aynı hisler onun için de geçerliydi. Bütün bunlar biraz komik biraz garip olsa da...

Hislerim beni bir keresinden dönüşü ve açıklanması olmayan bir yola sokmuştu yine. Reenkarnasyona inanmıştım ben. Ve hislerim bana onun yolunu göstermişti. Bazıları gibi prens veya prenses falan değildim geçmiş yaşamımda. Kanıtlayabileceğim bir geçmiş yaşamım da yoktu belki ama hissediyordum işte...

Orta Avrupa’da... gidip de kendimi içinde hissettiğim şehirde Viyana’da... görüp de orada geçen senelerimi hatırladığım üzüm bağlarının şarap mahzenlerinin yanında... hissettim kendimi.

Ve bir gün bir gazetede, dergide... Onun geçmiş hayata ilişkin inancını okudum. Yazının devamında onun da benimle aynı yerde aynı zamanda olduğunu okudum, onun ağzından. Benim sadece zaman eksikliğim vardı... O da onun sayesinde tamamlandı... Bundan 3-5 yüzyıl önce... aynı yerde... aynı bağların yanında...

Bütün bu hislerin kanıtı yoktu... hisleri vardı... Sonra düşünmeye başladım... Biz, ikimiz, orada ne yapıyorduk? Sevgili olamazdık ama belki anne-çocuk belki de en güzeli abla kardeş. Belki de o duyguyla cep telefonumda o aradıktan sonra onun numarasını “ablam” diye kaydettim.

O beni aradı... beni tanımıyordu... aradı...

Müzik alanında bir başka özelliğini de gösteriyordu. Ortaokul çağındakilere müzik dersi veriyordu, Türkiye’nin en saygın ve en güzel okullarından birinde. Ona ulaşmanın yolu da budur dedim. Öyle ya, o ne kadar farklı da olsa sonuçta bir ünlüydü ve onlara ulaşılmazdı. O istese bile... O istemezdi ulaşılmaz olmayı. Geçmiş hayatından bahsederken, röportajı yapan kişinin esprili “Peki neydiniz orada, kraliçe falan mı?” sorusuna, “Hayır, ben kral-kraliçe olamam, ben sadece halk olurum” diye cevap vermişti. Belki bu cevap kimine göre popülistti ama beni tatmin etmişti.

O ulaşılmaz mıydı bilmiyorum ama ben ona ulaştım. Öğretmenlik yaptığı okula bir mektup yazdım. Mektubu yazdım ve okudum, muhtemelen değiştiririm diye. Ama değiştirmedim. O hisler bana o mektubu öyle güzel yazdırmıştı ki, geriye söyleyecek laf kalmıyordu...

Sayın ....................;

Size günde kaç tane hayran mektubu geliyor bilmiyorum ama bu mektubun diğerlerinden farklı olduğuna eminim...

Diyerek başladığım bir mektup...

Cevabının gelmesi uzun sürmedi... ama mektupla değil... o telefonla... Onu sihirli kutuda tanımadan seyretmemden 13 sene geçmişti ve o beni arıyordu... ben onu tanımıyordum, o beni tanımak üzereydi...

Mektubu yazdığımı yakın çevreme iletmiş, kimilerinden sessiz kimilerinden de gülümsemeyle karışık tepkiler almıştım. Ben tepkilere kulak asmayıp heyecanla onun cevabını bekliyordum. Adresim, ev ve cep telefon numaralarımı vermiştim mektupta. Posta kutum ve telefonlarım benim heyecanımı paylaşır gibi bekliyordu.

Bir gün okuldan dönüyordum ve kafamda onunla telefona konuşmamızı hayal ediyordum. İlk başta hayalde bile şüpheci davranıyor, arkadaş şakasına maruz kalmamak için sadece onun bilebileceği bir soru bile soruyordum, hayalimdeki telefon konuşmasında. Sonra da özür diliyor ve onu dinliyordum, hayal ederken bile heyecanlanıyordum.

Eve geldim... yemeğimi yerken telefonum çaldı... görünen ama bilinmeyen bir numaraydı arayan.. aklıma ilk anda o gelmedi bile... Telefonu açtım...

“Merhaba, Sedat Asil’le mi görüşüyorum?”
“Evet buyrun”
“Ben ...............”

Adını ve soyadını söylediğini ancak birkaç saniye sonra anlayacaktım ki o zaman kim olduğunu bile hala anlamamıştım.

“Efendim, pardon?”
“Ben .........”

Bu sefer, sanki kendisini tanımamış arkadaşına sitem eder gibi sadece ismini söylemişti. Ve o andan itibaren benim hayatımın değiştiği, en azından o 10 dakika için hayattan kopacağım bir gerçekti...

Konuştuk.... Yaklaşık 10 dakika daha önceden tanışıyormuşuz gibi konuştuk. Onun etkileyici ses tonu daha da aptallaşmamı sağlıyordu ama... ben bayılmadan, onun sorularına cevap vererek ayakta duruyordum. Konuşmanın sonunda, asıl aptallığımı yaptım. Son sorusunu sordu:

“Evet Sedat, başka söylemek istediğin bir şey var mı?”

O ana kadar öğrenimim, müzik bilgim, yeteneğim, isteklerim ve geleceğime ilişkin konuşmuştuk. Mektupta basitçe ama duygulu bir şekilde anlattığım hayranlığım dürttü beni...

“Evet, size olan hayranlığım”

Bu, o ana kadar yaptığım en büyük hataydı... Çünkü bu şekilde söylemek, hayranlığımı herkesinki gibi basit düzeye indirmek olacaktı. Söyledim ve kendimden utandım. Yanlış anlamaması için, beni gerçekten tanıması için dua ettim. O ise güzel bir cevap verdi:

“Ee... evet.. o da çok güzel duygu okşayıcı bir şey ama...”

Deyip müziğin asıl konumuz olduğunu söyledi...

Bu son aptallığıma rağmen... ben havalarda uçuyordum tabi.. Hemen yakın arkadaşlarımı aradım, heyecanımı paylaşmak istiyordum. Bazısı halen inanmıyordu bana. Ama çoğu heyecanımı hissedip gerçeği kavradı...

Hayatımda yüz yüze görmediğim ama kalben hayatımda bir parçam olduğunu hissettiğim o kişi ile konuşmuştum sonunda... O, bu satırları gün gelip okuduğunda, beni daha istediğim gibi, benim gibi tanımamışsa... belki bunları yanlış anlayabilir... ama gerçekten bütün bunların içimdeki duygulardan kaynaklandığını ve taştığını sanırım sadece gözlerime bakıp anlayabilir.

Ben bunları, ünlü biriyle 10 dakikalık telefon konuşmam var diye yazmadım... İleride o beni kardeş gibi sevdiği zaman bile ben bunu malzeme yapmayacağım... Beni hiç “tanımasa” bile, ben onu ablam diye seveceğim... Kim bilir belki bir gün tekrar geriye, yüzyıllar öncesine gittiğinde beni orada bulur..

Ben bunları gerek o günkü gerekse bugünkü, yani konuşmadan 2 sene sonraki heyecanımı paylaşmak için yazdım... ben ona hayran olduğum için yazdım...

O, telefona kadar beni tanımıyordu... ben onu tanıyordum.... onun beni bir gün tanıması dileğiyle....

Adam ile Kadın

2007-12-25T22:18:00.000+02:00

Anlaşamıyordu... Adam ile Kadın anlaşmıyordu...

Etraf karışıktı. İnsanlar dört bir yana dağılmış, kendi dertlerine derman ararken, adam ile kadın anlaşamıyordu. Bir yanda ağladığını unutana kadar ağlayan insanlar, bir yanda da sevincini paylaşan insanlar varken, adam ile kadın anlaşamıyordu.

Kadın da ağlamaklıydı, ama ruh halini tasvir etmeye büyük yazarların bile gücü yetmiyordu. Kadın, kızgın kumlardan serin sulara atlamanın sınırını mı keşfetmişti, yoksa gözyaşlarının çıkış amacını mı unutmuştu sadece?

Adam da pek farksız sayılmazdı. Adam da o garip duyguya veya duygusuzluğa kapılmıştı. Yüzündeki ifade de pek yeterli değildi, hissettiklerini anlamaya. Ya, her şeyin bitmesini kutluyor, ya da yeniden başlasınlara üzülüyordu. Belki de beyninde “daha bitmedi!!!”ler dolanıyordu.

Adam ile Kadın anlaşamıyordu. Birbirlerini anlamak mı istemiyorlardı? Yoksa aralarında fark edilmeden oluşan dağların yankısı mı engelliyordu onları?

İlk kadın fark etti, anlaşamadıklarını. Kadın çırpındı son bir defa. Sonra da baktı ki olmuyor, parmağından çıkardığı yüzüğü adamın eline bıraktı. Adam ilk defa anlama çabası içine girmişti. Sonunda sorunu kavradı ama iş işten geçmişti. Adamın ağlamaklı olması ve yüzüğü geri vermeye çalışması değiştiremedi kadının kararını. Kadın eline geri verilen yüzüğü tekrar adama bıraktı.

Adam, ne yapacağını bilemedi başta. Fakat sonra... Kadına sarıldı. Kadına sıkı sıkı sarıldı. İkisi de gözyaşları içinde kaldı. Sırf ikisi mi? Çevresindeki tüm insanlar, kalp taşıyan tüm yaratıklar, bu duyguyu paylaşmak isteyen tüm canlılar.
Bu ölümsüz anı yakalamak isteyen kameralar da hazırdı orada. O iki insanın duygularını tüm evrenle paylaştırma görevini yerine getiriyorlardı.

Nedense o zaman akıl etti çevredekiler, bu iki insanın anlaşamadıklarını. Muhabirlerden biri koştu, anlaşmazlıklarını gidermek için bu iki insanın. Kadın “gerek yok” dedi. Muhabir de aptallaştı. Hızlı adımlarla uzaklaştı kadın oradan. O karışıklıkta zorla temin edilebilinen bir ambulansa binip uzaklaştı oradan. Yaralı kızına teselli olmaya çalışırken, ambulansın arka camından ağlamaklı olarak son defa adama baktı. Adam bu sefer anladı. Kadının minnet dolu bakışlarını anladı.

Ambulans kargaşanın içinden çıkmaya çalışırken, kadının gözü toz duman içinde, son bir kez evine takıldı. Ev demeye bin şahit istenirdi ya... Yine de eviydi o kadının. Kocasıyla seneler boyu oturduğu, mutlu yaşam sürdüğü, kızını doğurduğu eviydi o kadının... Kadın da bilemezdi ya, o güzel yuvasının bir gün acılar içinde kalacağını, çok sevdiği kocasını kaybedeceğini, kızını da o ev içinde umutla arayacağını.

Kadının minnet dolu gözyaşlarını gören herkes anladı, kadın ile adamın aslında nasıl da iyi anlaştıklarını. İkisinin birbirinden tek farkı doğdukları ülkelerdi, ikisi de insandı sonuçta. Onlar sevgi diliyle anlaşmışlardı.

Sonunda, kısa süreliğine birleşmiş olan yolları, ayrılmıştı. Kadın, hayatını yeni baştan kurmaya çalışacak, kaybettiği “kalbinin yarısı”nı unutmaya çalışacak ve ömrünün kalan yarısını küçük kızına harcayacaktı.

Adam da bu unutamayacağı duyguyu bir daha yaşamak, yaşatmak için işine devam edecekti. Başka bir enkazın başında, ağlamaklı başka bir anneye, babaya, çocuğa teselli olmaya çalışacaktı, binlerce kilometre ötede onu bekleyen, onu seven ailesini düşünerek...

Kasım 1999

İş Bankası (Atatürk)

2007-12-25T21:03:00.001+02:00

10 Kasım için hazırlanan Atatürk'ün bir çocukla bahçede yaptığı sohbeti canlandıran müthiş reklamla ilgili olarak da birkaç satır yazmak istedim.

Reklamın kendisiyle ilgili olarak söylenecek pek bir şey yok. Zamanlaması, tekniği ve konusuyla gösterişi ama aynı zamanda gündelik hayattaki Atatürk ve çocuk ile sadeliği de veriyor. Hem duygulandırıyor, hem de mesaj veriyor. Sonda ise Türkiye İş Bankası yerine Türkiye Bankası yazıyor, iş yerine gülü koyarak.

İş Bankası'nın bu reklamla amaçladığı nedir, onu düşünmek gerekiyor. Eğer sadece "Bakın biz neler yapabiliyoruz, hem teknik adına, hem de Atamızı anmak adına biz varız, en büyüğüz" demek istiyorlarsa, tebrikler. Peki, İş Bankası'nın buna ihtiyacı mı vardı, eksikliği kapatmak veya varolanı pekiştirmek için?

Şahsi kanaatimce, İş Bankası'nın bir önceki imaj reklamında (Bankacılık sadece rakam işi değil reklamında) "Yalnızca karlı değil, karlı yerlere de gidiyoruz" demeleri (elbette yine Haluk Bilginer'in etkileyici sesiyle birlikte), banka imajına daha faydalı olmuştu.

Elbette her iletişim faaliyetini uzun vadeli etkilerini gözönünde bulundururak düşünmek gerekir. Bu alanı sahiplenmeyen rakipler varsa ve/ya ileride de bu imajı, bu reklamdaki konsepti, duyguyu vermek planlanıyorsa, faydalı denebilir ama yine de marka konumlandırmasına zarar verebilecek sıklıkta değişen imaj iletimi uzun vadede zarar verebilir.

Kit-Kat

2007-12-25T20:34:00.001+02:00

Kit-Kat reklamıyla reklam yazılarına başlayalım...

Bu reklamın bu hale gelmesinde ufak da olsa katkılarım vardır belki ama bu olmasa bile reklam çekilmeden önce nasıl bir şey olacağını işim gereği biliyordum, ki bu şimdi izleyince durumu daha zevkli hale getiriyor.

Evet, geyiği bir tarafa bırakalım...

15-20 yaş aralığındaki gençleri hedefleyen Kit-Kat, gayet başarılı bir reklam filmiyle karşımızda. O yaş grubuna hitap eden bir diziden (Dawson's Creek'in Türk versiyonu olarak gördüğüm Kavak Yelleri'nden) güzel bir oyuncuyu almak ilk akıllı hareket. Tanımayanlar için de, masum bir güzel var karşımızda en azından. Başına gelenlere gülmek yerine sıkıntısını birebir hissetirmek için faydalı bir seçim. (Bu tabir hoşuma gitmese de) "Aptal sarışın" olsaydı bu kadar etkili olmazdı, sadece güler geçerdik.

Aynı hedef kitleye uygun olarak (ismen belirtemese de) facebook'u kullanmak da çok güzel ve etkili. O yaş grubunun genel sohbetlerinde bile ortak konu şu an facebook. Artık birini sanal olarak da silebiliyoruz, msn'den blokluyoruz ve bu telefonu suratına kapatmaktan kesinlikle daha etkili :).

Kısa bir süre içinde gelen sıkıntılar iyi yansıtılmış, abartı yok, doğal gündelik hali verilmiş o genç kızın. "Geldi mi üstüste" geliyor ve bundan sıyrılmanın yolu da Kit-Kat molasından geçiyor. Fikir, gayet net şekilde oturulmuş durumda. Saat, "Kit-Kat zamanı"nı göstermek adına güzel, çok ön planda olsa kafa karıştırabilirdi.

Kit-Kat'ın yurtdışında yıllardır kullandığı "Have a break, have a Kit-Kat" sloganının hakkını tam manasıyla vermiş bu reklam. Bizdeki "mola" (molana tat kat) ile İngilizce'deki "break" aynı şey değildi, şimdi biraz daha pekişti. (Teşekkürler aynadakileke). Muhtemelen, bu yeni marka hatırlatıcıyı (brand cue), yani çalar saati ileride daha sık göreceğiz.

İnançlar

2007-12-24T18:26:00.002+02:00

Bir Uzaylı'nın Dünya Notları - 2 - Tüm seri için tıklayın

Akıllı, en azından düşünebilen varlıklarsınız ama tarihiniz, geçmişiniz boyunca aklınızın ermediğini çözmek adına üşengeç davranmışsınız, bunu yapmaya kalkışanları da cezalandırmışsınız. Öyle ya, rezistansı çok yüksek tipte yaşam biçimlerisiniz. Bildiğinizin de bilmediğinizin de aynı kalmasını istiyorsunuz, sizinki saçma, karşılığında yapılan açıklama mantıklı da olsa.

İlk düşünebilen insanlardan da önce var olan veya şimdi de halen yaşamını sürdürmekte olan diğer canlılar, varlıklarını sorgulamadan, yaratıcısını sorgulamadan doğmuş, içinde bulunduğu yaşam çemberini değiştirmeye kalkmadan büyümüş ve sonunda o döngüye uygun bir şekilde ölmüşler.

Sizlerden bahsederken elbette bu kadar basit bir döngüden söz etmek yanlış olur çünkü siz “akıllı” varlıklarsınız. Aklınızı kullanıp çevrenizi düzene sokmaya çalışırken kendinizi kandıracak kadar akıllı varlıklarsınız.

“Neden?” sorusuna cevap bulmaya çalışmak zor ama zevkli, aynı zamanda da tehlikeli çünkü ortada verilecek somut bir cevap olmadığı zaman aklınız karışabiliyor, bu gezegende var olduğunuzdan beri başınıza geldiği gibi.

Bu dünyada, yani bu güzel gezegende yaşama fırsatı veren, başka binlerce farklı yaşam türünü de doğal yaşama ekleyen, muhteşem bir düzen sağlayan biri veya bir şey yoktur, bunlar kendiliğinden olmuştur demek gerçekten çok zor. Bir yaratıcının bu sistemi yaratmış olması konusunda yıllarca sürecek tartışmalar yapılabilir ki yüzyıllardır yapılıyor zaten.

Benim sorguladığım bu değil. Bir yaratıcıya inanıyor, onu seviyor veya ondan çekiniyor olmak kötü bir şey değil ama o insan olarak birey olarak veya toplum olarak sürdürdüğünüz yaşamınızın her anını yaratıcınıza ve onun öğretilerine (!) bağlamak kesinlikle yanlış!

Bir yaratıcı vardır veya yoktur, bu tartışılır ama somut gerçeklikte tartışılmayacak bir şey varsa o da din denilen olguyu insanın kendi kendine yaratmış olduğudur! Dinler tarihini inceledim, bu konuda uzman değilim ama bu gerçeğin farkına varacak kadar bilgim var. Dinler, öğretilerini bir yaratıcıya veya başka bir varlığa dayandırarak, insanları doğru yola (kime göre neye göre doğruysa) yönlendirmek için ortaya çıkmıştır, insan eliyle yaratılmıştır! Yaratıcı diye inanılan, sevilen, çekinilen varlık, gerçekten varsa bile, bu konuda hiçbir girişimde bulunmamıştır.

“E ne yapalım, yaratıcının gücünü ve varlığını insanlara hissettirmek için gerekliydi” denilebilir ki bunda da doğruluk payı olabilir, en azından ilk zamanlar için. Benim rahatsız olduğum şey, dinin insan eliyle yaratılmış olmasından ziyade, insan eliyle yaratılmış olan, somut gerçeklik içinde asla yer almayan bir olgu yüzünden tarihimizde milyonlarca insanın öldürülmüş olması ve bu acının, daha doğrusu saçmalığın günümüzde de devam ediyor olmasıdır!

Burada elbette eleştirilen dinlerin ilahi varlığı değildir. Dinler ve/ya inançlar, özünde insanları biraraya getirmek için tasarlanmış olsalar da günümüzde de geçmişte de en başarılı oldukları konu insanları bölmek olmuştur. "Bizden olmayan"ı dışlamak hatta hayatın dışına itmek hiç kimsenin, hiçbir grubun hakkı değildir ama ne yazık ki bunu kötüye kullananlar, insanların maddi dünyada ihtiyaç duyduğu manevi değerlere ne kadar bağlandıklarını keşfetmiş durumdalar.

Sonuç olarak, dinleri boşverelim demek yanlış ve saçma olur ama dinlerin gündelik hayatınızdaki yerini her bireyin kendince sorgulaması, din için ve din uğruna neler yapıldığını, kendisinin de neler yapabileceğini düşünmesi gerekmektedir. Siz insanların büyük çoğunluğunun inandığı o yaratıcı güç, bu güzellikleri ve siz akıllı varlıkları yaratırken, kendisi için bir başka varlığı hor görmenize veya katletmenize göz yumamaz, göz yumduğunu da istediğini de sanmıyorum.

Eurovision

2007-12-24T15:52:00.000+02:00

Amcamların Teşvikiye’deki evinde, çok kanal için düğmeleri olan ama pratikte tek kanal seyrettiren televizyonun altındaki dolapta saklı duran kasetler çekti beni ona… Saklandığına göre önemli olmalı diye düşündüm. Üzerinde yılları yazıyordu kasetlerin. Yıllar boyunca geçeni anlatan her şeyi seviyordum, görüntülü olanı da buydu sadece. Doğumumu da kutlayan ve her sene hatırlatan Mayıs ayının güzel sürprizlerinden biriydi… Eurovision… yani bizim deyimimizle Örovizyon :)

Orkestra şeflerinin görkemli görüntüsü çekti sonra beni. Bir gün orada olmayı ilk ne zaman hayal ettim bilmiyorum ama onu çok sevdiğimi, beklediğimi, gündüzden şarkıların sırasını ezberlediğimi, evdekilere tahmin yarışması oynattırdığımı hatırlıyorum, biliyorum. Çocukluğumdan kalan ve kafama kazınan on resim varsa biri ona aittir.

Zaman geçtikçe yaşadıklarımı, yaşadıklarımızı, sevinçlerimizi, hayal kırıklıklarımızı saymama gerek yok. Herkes, yaşına ve hafızasına göre biliyor, anıyor. Sevinçlerimiz de “yenildik ama ezilmedik” mantığından öteye gidemedi uzun zaman boyunca. 1986’daki dokuzunculuğumuzu ben de evde kutluyordum ve “Halley” şarkısını çok seviyordum. Önce üçüncü, sonra da birinci olmak için senelerin geçmesini beklememiz gerekiyormuş. Birinciliğimiz bile, bizim dışımızda sadece bir istatistiki veriydi, Türkiye’nin hanesine 1 yazısını ekleyen. Bizim için ne ifade ediyordu? Tarif edilmez bir mutluluk…Mutluyduk… belki Avrupa’ya sesimizi duyurabildiğimizden, belki de “biz de varız” diyebildiğimizden dolayı… ne fark ederdi? Başarmıştık işte!

Bir gün bembeyaz takım elbise içindeki orkestra şefi olmayı, ülkemi temsil etmeyi, olmaz denileni yapıp Yunanistan’dan bile yüksek puan alıp birinci olmayı hayal ediyordum. Ben o hayalimi henüz gerçekleştiremedim ama ülkemin birinciliğini doya doya yaşadım. Üstelik, öyle bir şey gördüm ki o gün, birinciliği bile unuttum.

Sonlara doğru geliniyordu… Türkiye ile Belçika’nın şarkıları yarışıyordu birincilik için. Durum kritikti ve sanırım Belçika önde gidiyordu. Daha puan vermemiş ülkelerden biri Kıbrıs’tı, yani bizim deyişimizle Kıbrıs Rum Kesimi! Eminim, çoğu kişi bu ayrıntıyı görüp her şeyin bittiğini düşünüyordu. Sıra Kıbrıs’a geldi. Önce Belçika’ya düşük bir puan verdi, sonra da…
Kıbrıslı sunucu bir an durakladı. 8 puan alan ülkeyi açıklamalıydı. Beni o an ve ne zaman hatırlasam tekrar ağlatan o cümleyi kurdu: “Akdeniz’de barış için… Türkiye 8 puan!”. Bundan daha güzel ne olabilirdi? Bir yarışma nasıl daha manidar olabilirdi? O cümleyi duyduktan sonra birinci olmasak bile bana bu yeterdi. Sonunda birinci olduk! Yarışmak, başkalarını geçmekten öte kendini gösterince ve kürsüye el ele çıkınca güzeldir ve sanırım o gün de öyle oldu.

1986 yılındaki yarışmada, sürpriz bir kararla ayrılan bayan şarkıcı Seden (Gürel) yerine Klips ve Onlar grubuna son anda giren ve hayatımızdan bir daha da çıkmayan şarkıcı Candan Erçetin’in seneler sonra bir şarkısında söylediği gibi…

Kazanmak neye yarar ki, kaybeden olduğunda…

2004 yılında yarışma, aşık olduğum şehrim İstanbul’daydı… Son ana kadar gidip gitmeyeceğim belli değildi ama bir tanıdığımın sponsorluğunda gitme hakkı elde ettim. Yine tarif edilmez duygular hakimdi bana. Abdi İpekçi Spor Salonu’nun o görüntüsü inanılmazdı, insanların coşkusu inanılmazdı. Daha da güzeli, içerideki kaynaşmaydı. Salonda Avrupa’nın dört bir yanından gelen yüzlerce insan vardı, orada sadece birer insan olarak bulunan ve sağına soluna baktığında kimseden hiçbir üstünlüğünün, eksikliğinin olmadığını hissettiren varlıklar vardı.

Farklı ülkelerden olup aynı sloganları atmak, bayrakları birbirine hediye etmek, başaranı kutlamak,… bunların hepsi inanılmaz güzel şeylerdi ki bu duyguyu seneler öncesinden beri yaşamayı isteyen o içimdeki çocuğa ve o an orada bunları yaşamamı sağlayan herkese gıyabında teşekkür ettim.

O bir yarışma değildi… Türkiye’nin namus ve gurur meselesi de değildi… O, bizim ve bu dünyadaki herkesin insan olduğunu hatırlatan bir nottu… Daima yanımızda taşımanızı tavsiye ettiğim ufak bir not!

Giriş

2006-12-24T18:36:00.000+02:00

Bir Uzaylı'nın Dünya Notları - 1 - Tüm seri için tıklayın

Siz insanları anlamakta cidden zorluk çekiyorum. Çok uzun bir süredir, yaşadığınız gezegenin çehresini değiştirmeye hatta dengesini bozmaya yetecek uzunlukta bir süredir varsınız. Akıllısınız, duygusalsınız, problemleri çözmek üzere yetiştiriliyorsunuz ama yine de, sizin deyiminizle, “ana resmi göremiyorsunuz”.

Sizin, yani insanlığın tarihini incelediğimde, bin yıl veya iki bin yıl öncesine göre, yaşantınızdaki değişikliklere rağmen, kafa yapınızın hiç değişmediğini anlamak pek de zor değil. Elbette fizyolojik değişiklikten söz etmiyorum. Kafanızın içindekiler, değişen yaşantınıza paralel olarak değişiyor belki ama temelde tüm hayatınız boyunca aynı sorunlar hakkında düşünüyor ve asıl yapmanız veya düşünmeniz gerekenleri görmezden geliyorsunuz.

Görmezden gelmek için önce görmek gerekir… Siz bu anlatacaklarımı hiç gördünüz mü ona bile şüphem var…

Sizlerden biri, sizin ortaçağ dönemi diye adlandırdığınız bir zaman diliminde yaşamış biri şöyle demiş: “Tüm şartlar eşit olduğunda, basit olan geçerlidir”. Basit olan şey, herkes tarafından kabullenmesi kolay en somut gerçektir aynı zamanda. Bir insanın, dünya üzerindeki yaşamı için en basit, en somut, en gerçek olan nedir peki?

Buna hepinizin, yani her insanın doğru cevap vermesini beklemiyorum, çünkü kendi yaşam çizginizde basit veya gereksiz hedeflere doğru koşan değişik türde varlıklarsınız. Benim söyleyeceklerim en doğrusudur demek hakkına da sahip değilim elbette. Ne de olsa dışarıdan bakan bir gözle söylüyorum ama sizin işletme ve yönetim anlayışınızda da sıkça yer aldığı gibi, dışarıdan bakan bağımsız gözler, durumu içeride ömür tüketmiş “iş körü” olmuş uzmanlardan daha iyi analiz edebilir.

Bizim yaşadığımız alanlara, ortalama bir insandan çok daha fazla yaklaşmış olan astronotlara da kulak vermek lazım… Öyle ya, onlar sizden biri ama aynı zamanda dışarıdan bakan bir göz…

Astronotlardan biri, uzayda görevini yerine getirirken, mekiğin camından dünyaya bakmış ve “Bu güzelliği fark edebilmek için bu kadar uzaklaşmış mı olmak gerekiyordu?” demiş.

Peki, sizce o astronot ne görmüştü? Dünyayı görmüştü, evet ama gördüğü ve hayran olduğu neydi? İnsanların mutluluğunu mu görmüştü? Yükselen binaları, yani gelişmenizi temsil ettiğini düşündüğünüz yapıları mı görmüştü? Yoksa o uzaklıktan göründüğünü iddia ettiğiniz uzun bir duvarı mı görmüştü, askeri savunma adına neler de yaptık biz diye sevinerek? Lütfen birkaç saniye düşünün, astronotun gördüğü manzarayı…

Astronot, dünyayı gördü, başka hiçbir şeyi değil. Üstünde farklı şekillerde kara parçaları ve okyanuslarıyla masmavi bir güzelliği gördü. İnsanlığın varlığına dair hiçbir şey yoktu o görüntüde ve duyguda. Evet, bir uzmansanız, suyu ve havayı uzaktan analiz ederseniz, bir yaşam formu olması gerektiğini anlayabilirdiniz ama insan denilen varlığın yarattığı, yaşattığı hiçbir güzelliği göremiyordunuz o sahnede. Sadece dünya, mavi gezegen…

Biz, uzaktan bakıp büyülenirdik. O mavi güzelliğe hayran hayran bakardık. Bir gün umarım sizin de fırsatınız olur da, dünyanıza dışarıdan bakarsınız. O zaman daha iyi anlıyorsunuz, asıl gerçeğin ne olduğunu, neden orada bulunduğunuzu ve o an görüyorsunuz ana resmi.

Asıl gerçek, bu güzel gezegen üzerinde var olmanızdır. Kanıtlanması en kolay, dolayısıyla en basit ve somut olan da budur. Bu gezegen üzerinde yaşayan bir canlısınız, daha doğrusu canlı türlerinden bir tanesisiniz. Size verilen akıl sayesinde diğer canlılara karşı üstünlüğünüzü ortaya koydunuz ama sizin de diğer canlılar gibi olduğunuzu, onlarla aynı halkanın içinde yer aldığınızı ve dünyaya, en azından diğer canlılardan daha fazla, sahip çıkmanız gerektiğini unuttunuz.

Asıl gerçeğin farkına vardığınız zaman, geriye kalan soyut düşünce ve inançlarınızın ne kadar da boş kaldığını algılamanız zaman alabilir. Hayatınızı, sosyal yaşamınızı ve iç dünyanızı olması gereğinden çok daha fazla etkileyen inançlarınız bile, ani değişimlere tepkili siz insanların kolay alışabilmesi için kademeli olarak, diğer inançlardan etkilenerek gelişmiş ama bunu geçmişte de şimdi de inkâr etmeye devam etmiş.

Ben, tepkileri önemsemeden, rezistansınıza karşı önlem almayıp aklımdan geçen her şeyi aktarmaya çalışacağım.

Benim notlarım – sadece – çevre üzerine değil. Amacım, siz insanları dünyayı daha fazla korumak amacıyla eğitmek değil. Amacım, ana resmi görmenizi sağlamak. Bundan sonrası size kalmış…

Düğün

2006-12-03T11:36:00.000+02:00

"Anne, ben kiliseye gideceğim..."

Kahvaltı masasındaki sessizlik birdenbire bozuldu. Sabah sabah süt banyosu yapmak zorunda kalan corn flakes taneleri bile şok oldu. Sabahları bizim evde kahvaltıda fazla konuşulmaz. Aslında denir ki, aile yemeklerde bir araya gelir, başka şeyle ilgilenmez, beraber yemek yer ve burada gün boyu başından geçenleri anlatır. Birincisi bu yemekten sayılmaz ( önümde hala "Beni ye, beni ye" diye ağlayan krepler dışında), ikincisi zaten beraberiz, üçüncüsü ertesi gün eleştireceğimiz şeyi yapıp magazin programı seyredip silikon geyiği yapıyoruz, dördüncüsü, gün için anlatacak ne var ki ( rüyamdaki hatun dışında) .

Diyebilirsiniz ki gurbet bana yaramamış. 6 senelik gurbet cidden bana yaramamış. Okuldu master dı, işti derken 6 sene geçmiş. Hani buna şaşırıyorum ama aynı duyguyu 6 sene öncede : " Vay be 8 senelik okul nasıl da bitti, okula geldiğim ilk günü hatırlarım hala, sene 1453..." diyerek yaşamıştım.

Diyebilirsiniz ki kilisede ne yapacaksın? Hadi deyin! Ben bir gayrimüslimim, yani Müslüm Baba'yı sevmeyenlerden, ondan ayrı kalanlardan. Ne biçim kelime bu, resmen ayrımcılık. Ben hıristiyanım. Ortodoks mezhebine mensubum ve Süryani'yim. Asurlular'dan doğmuş, Mezopotamya'da imparatorluğu kurulmuş, G.D. Anadolu'da bulunup zamanla dağılmış bir halka mensubum. Ufak olmakla beraber kendini korumak, devamını getirmek için bazı kuralları abartan bir grubuz. İstanbul'da da ufak bir grup olarak 40 senedir yaşamımızı sürdürüyoruz (vallahi yalan ilk 15 senesini hatırlamıyorum!).

Diyebilirsiniz ki bunları niye anlatıyorsun? Hikâyeyle okuyucunun bir olması gerekir, olayı yaşaması gerekir. İşte bu yüzden... İşte benim trajikomik hikâyemin akıllara durgunluk verecek kadar kısa girişi buydu işte. Bu aynı zamanda komik kısmının %90'ıydı...

Türkiye'de iyi bir okul bitirdikten sonra olanaklarımı kullandım -babam hiçbir şey esirgemedi benden, bir tek dayağını - ve yurtdışında okudum. 6 sene boyunca sadece kısa arlıklarla Türkiye'de bulunabildim, fakat şimdi 3 aylık bir süre için buradayım. Arkadaşlarla görüştük tabi onlar da geldi yanıma ama adamakıllı zaman geçiremedik. Benim ama ilk gün için tek bir isteğim vardı: O da bu nimetleri bana sağlayan Allah'ıma teşekkür etmek. Ne dinler ne de mezhepler arasında fark gözetmem, ama benim 18 sene boyunca gittiğim sevgili kilisemin de yeri ayrıdır ben de. Yani hep şükrettim ama sanki bu ayrı olacaktı.

Kahvaltıdaki şok etkisi de benim sıkça kiliseye gitmeyişimdendi. Tabii geldiğim ilk günde böyle bir isteğin olması ayrı bir darbe etkisi kazandırıyordu fikrime...

Sonunda hazırlandım ve bundan 6 sene öncesinde yaptığım gibi Yeşilköy'ün sahil yolundan kiliseme gittim. Sahil yolundan geçerken, arkadaşlar dışında unuttuğum birileri olabilir diye düşündüm. Aynı sahil yolunda 6 sene önce başımdan geçenleri hatırladım... Sevdiğim kızın da Yeşilköy'lü olması çok iyiydi. Bahane bulamazsam bile evinin önünden geçerdim. Arada bir de sahil yoluna çıkardık beraber. Onunla beraber olduğum günlerde zaman kavramı kalmazdı bende. Bazen sahil yolunu 50 kere gidip gelirdik konuşa konuşa ve saatten haberimiz olmazdı.

Onunla evli çiftlerden daha iyi anlaşırdık. Bu mantıklı aslında insan her zaman arkadaşıyla daha iyi anlaşıyor bu dünyada, hele ki bu kız arkadaşıysa. Evet, arkadaş kelimesini tercih ediyordum, daha doğrusu ediyorduk! İşte burada okuyucuya biraz olayı yaşamak kalıyor. Böyle mutlu bir beraberliğin arasına ne girebildiğini düşünüyor insan, bu ikisinin arkadaş kalabilmesi için. "Toplum" diye kısa bir yanıt geliyor benden. Ve daha ötesi geliyor... Bundan 6 sene öncesinde geliyor... Bir günde arkadaşlık denilen şey de bitiyor... Cevap yine "Toplum" .

"Görüşmememiz lazım" Ne demek bu? Zaten birkaç ay sonra yurtdışına gideceğim ve görüşemeyeceğiz. Ama cevap yok, papağanlık yapmak hoşuna gidiyor " Görüşmememiz lazım", diyor ve bunu söylerken de adeta sinir kusuyordu. Aslında ateş saçar gibi gözüküyordu, o yemyeşil gözlerinden. O anı hiç unutamadım. 18 ve 17 yaşında iki mantıklı insanın arası böyle açılır işte. Filmlerdeki "Evlenmeden olmaz " lafına gülerek yetişen bir insan olarak mantıklı bir sonuç arıyorum bulamıyorum.

Bütün bunları tabii ki yurtdışındayken unutmamıştım ama hep sessiz kaldım, bir nevi salakça protesto. Onunla konuşurken sessiz kalmadım tabii. 6 sene boyunca ben Deutsches Telekom'a, o da Türk Telekom'a maaş ödemelerinde yardımcı olduk. Sadece son bir ay çalışanlar maaş sıkıntısı çektiler. Ben de bu yüzden onu çabucak görmek istiyordum. Onunla konuşurken gönderdiği fotoğrafına bakmak içimden gelmiyordu, çünkü sesi ve aklıma gelen gözleri beni avutmaya yetiyordu. Bazen umutsuz kaldığımda onun ateş saçan gözleriyle hayata dönüyordum. 6 sene bunları gizli tutmak benim için kolay oldu fakat onun için herhalde zor olmuştur.

Kiliseye girerken tanıdıklardan, akrabalardan gelen selamlarla eski hikâyelerden sıyrıldım. Kilise bakımlı kalmıştı ama ayrı bir güzelliği vardı o gün. Benim için hazırlanmamıştı tabii. Her ne kadar buna layık olsam da...(!) Her sıraya birer çiçek, çiçeklerden oluşmuş bir taç rahibin önüne. Bütün bunlar insanı mutlu ediyordu. Bu sevinçle dualara başladım. Bu yaşıma gelmiş, benzer insanlara göre daha iyi şartlara sahip olmuş, daha çok şeyler başarmıştım, arkadaş çevresi edinmiştim, tanınmıştım... Hayatımda eksik tek bir şey vardı, o da bir yuva. 25 yaş için garip gelebilir, ama biraz benim yapım biraz da yine "Toplum" her şeyi açıklar...

Yuva kurmalar önemlidir, boşanmak yasaktır, bunların hepsi de çok güzeldir ama buraya nasıl gelinir? Aileler evlenir bizde, çocuklara 1 sene hadi belki 2 sene tanışma süresi verilir, eğer ki çocuk birini bulmazsa. Tabii o da aile onayını geçmek zorundadır. Ne olursa olsun herkes gibi, her yabancı gibi, ayrıca birçok gayrıhıristiyan (!) gibi ben de kilise düğünlerine bayılırım. Orada kendi düğünün haricinde, en sevmediğin iki kişi bile evlense insan duygulanıyor.

Ben de çok geçmeden o gün kilisedeki telaşı ve güzelliği anlamıştım. Bir düğün vardı. Ayin bitti ve ben de kalmaya karar verdim. Düğünü seyredecektim. Seneler sonra biraz duygulanmak güzel olacaktı. En son ağabeyimin düğününde bulunmuştum ama 7 sene geçmişti bundan...

Ön sıralarda yerimi aldım ve beklemeye başladım. Gözükmek istemiyordum ama yakından izleyip kendi düğünüm için bilgi alacaktım (!). Damat yavaş adımlarla geldi ve rahibin yanında yerini aldı. O sırada dünyanın en muhteşem eserlerinden biri olan düğün marşı çalmaya başladı. Ben ise bu sırada tanımadığım iki insanın düğününde ağlamamak için zor tutuyordum kendimi. Aslında bunda müziğin de etkisi vardı. 6 sene önce başka bir şey daha bırakmıştım burada, düğünümde çalınmak üzere düğün marşının yeni bir versiyonu, diğer bestelerimle beraber seneler boyu nota kâğıdından çıkamamıştı o da.

İnsanlar tam manasıyla hipnoz olmuşken gelin geldi. Ben o duygularla babasına bile bakmadım kızın, gözlerim gelinin üzerindeydi. Tülün ardından çıkacak kişiyi merak ediyor gibiydim. Aynı toplumdan da olsak bu kadar uzun sürenin sonunda akranlarımı elbet hatırlayamazdım ama gelinin yavaş yavaş gelişinde onun kim olduğunu merak ederek ayrı bir heyecan yaşadım. Aynı zamanda da heyecan biraz korkuyla karışık geliyordu. Her zaman karamsar olmayı severdim ama bu farklıydı. Sanki biraz sonra kötü bir şey olacak, kilise tepemize yıkılacak, belki ben yıkılacağım, ya da boş düşüncelerdi bunlar.
Gelin bulunduğum yere yaklaşırken, tülün ardından gelen iki garip ışık sezdim, iki ateş topu. Bırak tülü geçmeyi, dağları delecek iki yeşil ışık. Rahibin yanına gelip de tülünü açtığında umutlarımı, hayallerimi yıkan iki yeşil ışık, Sevgileri sona erdiren iki yeşil ışık, içimdeki güzel duyguları kine döndüren iki yeşil ışık, kalbimi delip geçen iki yeşil ışık...

Ekim 1998

İstanbul...

2006-12-03T11:32:00.000+02:00

İnsan nasıl aşık olur? Hiç kimsenin mükemmel, çok yakışıklı veya güzel olmadığı bu dünyada nasıl oluyor da aynı anda milyonlarca insan birine aşık oluyor? Aşk, taşıdığı her güzel duygunun ötesinde belki de kusuru görmemektir, belki kusurlarıyla sevmektir. Bir şehre aşık olmak da böyledir…

Boğaziçi Köprüsü’ne yaklaşırken çekilen trafiği unutup köprünün üzerinden dünyada eşi benzeri olmayan boğaza bakmaktır; kirliliğe aldırmadan sahilde martılarla paylaştığın simit keyfidir; tarihte onu kimlerin almak için savaştığını düşünmektir, onu iyisiyle kötüsüyle acısıyla tatlısıyla sevmektir İstanbul… Bir bardağın dolu ya da boş yarısına bakmak gibi, İstanbul’a aşık olup sadece güzelliklerini gördüğümüzde o da bize daha bir güzel görünür, o da bize güzelliklerini daha bir sevinçle gösterir.

Herkes bir yaşam kaygısı içinde yolları aşındırırken, sağına soluna bakmazken üzülür İstanbul… Kendisi için yıkılan imparatorluklara ağlar, biz de onun değerini anlayamadığımızda. Tarih, sırayla gelen ve giden padişahları bilmek değildir sadece… Tarih, oturduğun evin, sokağın, caddenin, semtin, şehrin tarihini bilmektir, kimlerle paylaştığını bilmektir… Tarih, Sultanahmet’te hipodromda dört nala giden atları, tahta çıkan padişahın dağıttığı altınların sesini duymaktır, yarım asır öncesinin bir Eylül günü masum insanların çığlıklarını, çeyrek asır öncesinin bir Eylül günündeki sessizliği duymaktır. Tarih, İstanbul’dur… İstanbul, Tarih’tir.

Yüzlerce yıl önce, insanlar barınacak yer, kuracak şehir ararken bir kavim, aynı amaçla sürüklene sürüklene ilerliyormuş o yöreden bu yöreye. Nereye yerleşeceklerini bilemiyor, geçtikleri yerleri beğenmiyorlarmış. Tam da çareleri tükenirken bir gece, bu kavmin liderine, atası görünmüş ve “Gidin, daha da gidin, körler ülkesinin karşısında kurun şehrinizi” demiş. Lider, körler ülkesini bilmiyormuş ama ileri demiş ilerlemiş; günler sonra yanındakilerle beraber şimdiki İstanbul topraklarına, tam olarak da şimdi Sarayburnu denilen yere gelince çevresinin güzelliğine bakıp sevinmiş.

Karşı kıyıya baktıklarında, orada da yerleşenlerin olduğunu görmüşler ve “Bu adamlar kör mü? Buraya değil de oraya yerleşmişler?” deyip körler ülkesinin karşısına şehirlerini kurmuşlar.

Şehrimizde kör dolaşmayalım… yanından geçtiğimiz ve günlük telaşımızdan yüzüne bakmadığımız o yerin gün geldiğinde, o telaşımızdan bizi kurtaran, rahatlatan yer olduğunu unutmayalım. İstanbul’u… hiç değilse herhangi bir köşesini sevelim ki bizi o köşeyle ansınlar…

Fotoğraflar: Sedat Asil

Mazide Filizlenen Aşk

2006-11-29T11:33:00.000+02:00

"Seni Seviyorum"

Şu kelimeleri duymak için neler çektim: "Seni Seviyorum" Bu, sadece iki kelime. Bu, dudaklardan kalbe giden iki kelime. Bu kelimeler, dudaklardan, belki farklı insanlardan, farklı dillerde, farklı zamanlarda, farklı yerlerde ama aynı duyguyla döküldü. Eğer bu duyguyu yakalayabilirsek, geçmişten bu kelimeleri duyabiliriz, hissedebiliriz. Ortaçağda bir prenses ile onun sevgilisinden, Avrupa'nın kötü zamanlarında açlığı unutmuş sevgiyi unutmamış iki aşıktan, batmak üzere olan bir transatlantikte sadece Rose'u düşünen Jack'ten, en büyük aşkını faşist ruhlu diktatöre karşı savaşa gönderen hüzünlü sevgiliden...

Ben ise bu iki sihirli kelimeyi duyduğumda hep hüzünlendim. Çünkü sadece bir filmde veya tek başıma oturduğum cafede yan masadaki çifte kumrudan duydum bu kelimeleri. Sevdiğim çok oldu, beni seven hiç olmadı. Bu aşklar mı yalandı yoksa duygularım mı yalancı? Bilmiyordum. Ama aşkı yeni yeni tanıdığımı onu görünce anladım. O zamana kadar aşk benim için şarkılarda gizliydi, şimdi ise onun gözlerinde. Güzellik, zeka ve ciddiyetin bir araya geldiği nadir kızlardandı. Ama beni ona çeken bunlar değildi. Biliyordum, onunla bir bağım vardı. Onu daha önce görmüştüm, bu bir kurgu değil, gerçekti. Hayatımda daha önce bir yeri olduğunu fark ettim, onu ilk kez görünce.

Sevgime karşılık bulmamaya, sevilmemeye alışmıştım ama bu gizemli güzelin peşini bırakmayacaktım, bırakmadım da. İnsanın sevebileceği az kişi vardır. Sevip de anlaşabileceği tek kişi vardır. Her insan birer yarım elma gibidir. Hayatları boyunca diğer yarılarını ararlar. Her yarıyı tamamen kapatacak sadece bir tane elma yarısı vardır. Bu iki elma yarısı bir araya gelirse mutlu olur. Birbirine uymayan iki yarının oluşturduğu elmada boşluklar oluşur, elma kurtlar tarafından yenir, elma çürür.

Onu seviyordum, çok seviyordum. Evet, bunu ona açıkça söyleyecek cesareti bulamadım belki, yani bana karşı olan hislerinden emin değildim ama daha önce yaşadıklarımın ışığında (tecrübesiyle demiyorum, çünkü ortada bir şey yoktu.) sevdiğim insana rahat açılamıyordum. Aslında en önemlisi, içimi yiyip bitiren şu düşünce: Onunla gerçekten bir bağım var ama nasıl, nerede, ne zaman?

Aslında bırakın sevgili sahip olmayı, şu 18 senelik yaşamımda doğru dürüst birkaç arkadaşım dahi olmadı. Bu arada daha 18 olmadım (9 ay 10 günü saymazsak!) Tam olarak 19 Mayıs 1998'de yani 3 gün sonra, 18 seneyi bitireceğim. 18 zorlu(!), 18 boş seneyi bitireceğim. Bir çokları için 18'e geçmek büyük bir düş, ama ben bu hüzün içinde ne yapayım reşit olmayı. Yine de her doğum günü benim için ilginç olmuştur. 1991'deki tek kişiyle kutlamam, 1993'de herkesin beni unutması, 1994'te iki grup arasında kalmam göz önüne alınırsa hepsi ilginç günlerdi. Fakat bu en sonuncusunu benim için ve gelenler için( gelen olursa) unutulmaz yapacaktım. Adadaki yazlığımıza çağırdım herkesi. Sağ olsunlar çoğunluğu kabul etti. Mangalıyla, eğlencesiyle, pikniğiyle mükemmel bir organizasyon olacaktı.

Adada eve vardığımızda, evin epeyi eski olduğunu söylemeyi unuttuğumu fark ettim arkadaşlarımın şaşkın bakışları arasında. Yine de hiçbir şey bozamayacaktı partiyi. Etleri ayarladık, mangalı yaptık, akşam da dan settik evin yıkılmasına aldırmadan. Sonunda enerjimizin tükendiğini hissettik ve yataklara yattık. Ev büyüktü, herkese yetecek kadar yatak vardı. Hatta karşımdaki yatak boş bile kalmıştı. Günüm güzel geçmişti ama sonunda yine yalnız kalmıştım.

Yataklara girmemizden yarım saat geçmemişti ki mangalı erken yaptığıma şükrettim. Çünkü mangalın ezeli düşmanı yağmur gelmişti. Nasıl olduysa evimizin yağmurla arasının iyi olmadığını unutmuştum. Partinin ve günün mükemmel geçmesi beni şüphelendirmişti zaten... Bir odada çatıyla yağmurun şiddetli geçimsizliği birinin uykusunu “suya” düşürmüş olmalıydı ki, o birinin ayak sesini duydum. Kalkıp da kim olduğunu görünce yağmurun tüm şiddetiyle üstüme yağdığını hissettim: Yağmur yüzünden uykuyla arası açılan O’ydu, büyük aşkım.

Özür dileme faslı bitince yağmur beddualarına başladım. Sonra da yatacak yer gerektiğini kavradım. Evde kalan tek yatacak yer karşımdaki yataktı. O da yorgunluğunun ısrarı üzerine bu yatakta kalmayı kabul etti. Ve o güzellik timsali kız, aşkım karşımdaki yatağa uzanıverdi. Kötü bir niyetim olduğundan değil tabii ama ben bundan çok memnun kalmıştım. Sabaha kadar uyumayacak gündüzleri bakamaya utandığım, çekindiğim o güzel yüzüne gece boyunca bakabilecektim, öyle de yaptım. O kadar güzeldi ki gözlerimi ondan alamıyordum. Aynı zamanda da bir an gözlerini açacak, gözü gözüme gelecek diye korkuyordum. Güzel yüzüne o kadar bakakalmıştım ki, odaya sızan ışığı kalbimden çıkıyor sandım. Bu sızan ışık gittikçe çoğalıyordu. Kaynağı belli olmayan bir ışık böylece tüm odamı kaplamıştı.

Ona baktım, o hala uyuyordu. Oysa o kadar yoğundu ki bu ışıklar, uyanmaması imkansızdı. Sonra içimi belli belirsiz bir korku kapladı. Bağırmak istedim, boğazıma bir yumru oturmuş gibi sessiz kaldım, rüyalardaki sessiz çığlık gibi. Ayağa kalkmak istedim, kalkamadım, hareket bile edemiyordum, bütün dünyayı bana yüklemişler gibi. Sonra yerimden oynadığımı fark ettim, adeta çekiliyordum. Bir güç beni çekiyordu. Işık, evet beni ışık çekiyordu. Biraz sonra bu ışığın gözaşıcı kaynağıyla karşı karşıya geldim. Kaynak gittikçe daha çok çekiyordu beni. Sonra bu kaynağa bakınca bu kaynağın güneş olduğunu anladım. Odamdan gece vakti giren güneş. Çevreme baktığımda sabah olduğunu fark ettim. Herhalde rüyaydı derken ikinci bir şok bekliyordu beni: Kışlık evimdeydim, kışlık evimde odamda.

Ne olduğunu kavramak zordu. Gözlerimi yummak, adadaki evimde bu rüyadan uyanmak istiyordum. O sırada çalar saatin sesiyle irkildim. Saat 6:30'u gösteriyordu. Aklım karışık, bana ne olduğunu düşünürken annem odama girdi. Çabuk hazırlanmamı söyledi ve gitti. Mantıklı çözümler, açıklamalar bulmaya çalışıyordum. Aslında ada hakkında gördüklerim de rüya olabilirdi. Okul vakti olduğunu anlayıp, pantolonumu, gömleğimi giyindim. Odadan çıkarken gözüme takılan takvim bana soğuk bir sabah duşu gibi geldi: Takvim 19 Şubat 1993'ü gösteriyordu.

19 Şubat 1993. Bu bir şaka değilse ben tam 5 yıl 3 ay öncesine gitmiştim. Evet son tarihi hatırlıyordum: 19 Mayıs 1998. Gerçeği öğrenmenin tek bir yolu vardı. O da bu gerçeğe(!) ayak uydurmak. Yüzümü yıkamak için ayna karşısına geçtiğimde başka bir gerçekle “yüzyüze” geldim. Annemin de bir şey sezmemesinden belliydi bu: Vücudum, suratım 1993’teki haliyle karşımda duruyordu. Bunu fazla yadırgamadım tabii, çok fark yoktu ne de olsa: aynı tipsizlik abidesi. Çantamı aldım, servisim geldi,bindim ve okula geldim.

Gerçekliğe ayak uydurmanın önemli bir şartı da 1993’teki bana hiçbir zararın gelmemesiydi. Yani her şey aynı kalmak zorundaydı. Sorulara dikkatli cevap verecektim, çevreme bir şey sezdirmemeye dikkat edecektim. Okula gelinceye kadar sorun yoktu, çünkü serviste konuştuğum kimse yoktu. Okula gelince, başta sınıfımı aradım, sonra sınıfta yerimi. Şükür ki ödevlerimi yapmıştım, ama bir sözlü ya da bir sınav kötü sonuçlar doğurabilirdi. Büyük kazalar geçirmeden o günü bitirdim. Akşam yatarken daha bir rahattım ama yine de kendimi sormaktan alamıyordum: Neden buradayım, bu zamandayım? Amacım ne?

Sonraki gün de okula geldim. Dersler sorun yaratmadı, zaten o zamanlarda derslerle aram iyi değildi. O gün okulda oraya geliş nedenimi anladım: Bahçede onu gördüm. Bir önceki hayatımda ulaşamadığım o kıza belki burada kavuşabilirdim.

Onun durumu aslında benden pek farklı değildi. Garip bir şekilde, yalnız, düşünceli bir şekilde oturuyordu. 93’te henüz tanışmamıştık ama bir tanışmanın dengeleri bozacağını tahmin etmiyordum. Fakat bu tanışma eski bana olduğu kadar şimdiki bana da çok şeyler kattı.

Yanına oturdum ve ona tiyatro kolundan olduğumu söyledim, ilgilenip ilgilenmediğini sordum. O an için iyi bir bahaneydi. O ise istediğini fakat dersleri yüzünden gelemeyeceğini söyleyince ben atıldım ve : “İsmini ver, seni listeye yazalım, sonra sana haber veririz” dedim. İşe de yaradı, böylece tanışmış olmuştuk, yani gelecek sefere hazırlıklı olacaktım. O durgunluğunu bozmadı, ismimi de sormadı, önemsemediğini zannettim, nedeni farklıymış aslında, sonradan öğrendim.

Bu geri dönüşü kullanmak istiyordum. Normal zamanda yapamadığımı 5 sene öncesinde yani şimdi yapmak istiyordum. Ona açılmak istiyordum. Önce imzasız mektuplar göndermeyi tasarladım. Sonra aklıma müthiş bir fikir geldi: Zaman yolculuğumu, yani 5 senelik bilgimi kullanacaktım. O hep hislerimi belirtmek için kullandığım şarkıların sözlerini ona sunacaktım, bu bana göre iyi bir göz boyamaydı, hem de romantik. Ama tabii bahsettiğim şarkılar 93-98 arası şarkılarıydı:

Gel benimle çok çok uzaklara,
Hüzünlerini bir parça aşkla değiştir.
Gel benimle dönülmez duraklara,
Mevsimlerini, bir parça yaza dönüştür.

Sanki ona her şeyi anlatır gibiydim. Onu benim zamanıma götürecektim. Durgunluğunu bırakacak geçmişte ve gelecekte benimle olacaktı...

Ne varsa senden kalan geri,
Kördüğüm olur canımda.
Her acı çekilmeyi bekler,
Gün gelir çekilir uğrunda.

Arkamda bıraktığım yaşamımda, yani gelecek yaşamımda ona ulaşamadım, ona kavuşamadım, acıların en büyüğünü, aşk acısını çektim.

Ah sen ne güzel, ne güzel bakıyorsun
Kız sen ne güzel, ne güzel duruyorsun
Karşında duramaz inan hiç kimse
Bakışlarınla sen herkesi büyülüyorsun.

Aslında ona hitap edecek ender şarkılardan biri. Güzeli her şarkı anlatır, ama güzel gözleri değil...

Ben sensiz ne yaparım?
Gece gündüz ağlarım.
Eğer sen cehennemliksen
Senin için ben yanarım.

Onun için her şeyi yapmaya razıydım. Onsuz dünya haram, zaten belki de onun için burada da karşıma çıkmıştı.

Gönlümü çeldi edası hoş sedası
Koydum aklıma benim olacak
Durmadı giriverdi bilmez
Bütün yolları bana çıkacak

Evet, o benim olacak. Hayatım boyunca birçok şeyden mahrum kaldım. En önemlisi sevgisiz yaşadım, onsuz yaşadım. O benim için, ben onun için yaratılmıştım. Buraya gelmem ise tarihi bir buluşmayı sağlamaktı, bunu anlamıştım.

Bütün bu şarkı sözlerini ayrı ayrı , her teneffüs gizlice onun sırasına bırakıyordum. Ve sonraki teneffüste de tepkisini görmek için gizlice gözlüyordum onu. Bir gün beni fark etti onu gözlerken. Beni yanına çağırdı. Arkadaşlarından uzak bir köşede benimle konuşmaya başladı. Elindeki şarkı sözlerini gösterip, bunları benim yazıp yazmadığımı sordu. Kızlar tarafında, tam da o sözleri okurken sınıfının karşısında gözlerken yakalanan bir erkek olarak yapacak bir şey yoktu: "Evet" dedim. Ardından ilginç bir soru geldi: "Sen tiyatro kolunda falan değilsin, değil mi?" Bu soruya vereceğim cevap önemliydi, çünkü 93'teki bana sorun olabilirdi bu konu. Bir şeyler keşfetmiş edasıyla ben daha cevap vermeden o, başımdan kaynar sular döktüren soruyu sordu: "Nasıl 93'e alışabildin mi?"

Şu zaman yolculuğundan sonraki ilk şaşkınlığımdı. Anlamamış gibi yaptım başta. O sırada meraklar heyecanları, heyecanlar korkuları sollamaya çalışıyordu içimde. Şarkı sözlerinin birinde yaptığım bir hatayı da bana sununca söyleyecek kelime bulamadım. Onun da aynı heyecanı çektiğini fark ettim. O tanıştığımız gün bu yüzden adımı sormamıştı ve o durgunluğunun sebebi de buydu. Asıl en önemlisi, benim buraya, bu zamana gelişimin nedenini doğru bilmiştim: Tanrı tarihi bir hatayı düzeltmişti. Bir araya gelmesi gereken bu iki insan dünyanın kurallarını bozma uğruna birleştirilmişti.. Elma yarıları birbirini bulmuştu.

Birbirimize ilk sorduğumuz, bizden başkasının da olup olmadığıydı. Ama olamazdı ki. Bu boyut, bu zaman bizim için yaratılmıştı. Ardından başımızdan neler geçtiğini anlattık. Konuştukça birbirimize daha bağlanıyorduk. Onu o zamanki arkadaşları pek sarmamış olacak ki ( belki de çocuksu bulmuştur!), bunu neredeyse her gün tekrarladık. Sıkça buluşup gelecek günleri yad ettik, ama asıl önemli olan ikimizin gerçek geleceğiydi. Ve böylece zamanla aramızda arkadaşlıktan öte bir sevgi, sevgiden öte bir aşk başladı.

Birlikte o cafelere gittik, çifte kumrular gibi oturup, yanımızdaki yalnızlar duymasın diye sessizce, fısıldayarak söyledik o sihirli kelimeleri. Kim bilir bütün bunlar olmazsa, içimizdeki sevgi ateşi dışarı çıkamadan bizimle beraber mezara gidecekti, yanlış elma yarılarıyla berbat bir hayat geçirecektik. Ama beraberdik, ayıracak güç tanımıyorduk bizi, öyle ya zamanı bile alt etmiştik. Aramızdaki adeta bir ilahi aşktı, ama biz yokluğa ulaşmış şanslı tasavvufilerdendik. Beraber İstiklal Caddesi'nde yürüdük, hep görüp de imrendiğim sevgililer gibi.

Birlikte olduğumuz zamanlar sözlerimize en büyük sevgi kelimeleri sözlüğü, en güzel aşk filmleri yetişemiyordu. Bizi bir araya getiren aşk şarkılarını söyledik beraber, çevremizdekilerin bizi bestekar zannetmesine aldırmadan. Bu sevgi dolu anların bir an sona ereceğinden korktum hep. Öyle ya , ya bütün bunlar rüyaysa?

Geri dönüşümüzden tam 3 ay geçmişti. Yani tarih 19 Mayıs 1993'ü gösteriyordu. Eski 19 Mayıs 1993'te beni kimse hatırlamamıştı, en kötü doğum günümdü. Fakat şimdi aynı tarihi, aynı günü sevdiğim insanla beraber geçirecektim. Beraber, sadece ikimiz kutlayacaktık. Bu mutlu anda aklıma eski 19 Mayıs 1993 geldi. Umutları, sevgisi, karşısında duran pastanın mumları gibi sönmüş zavallı bir çocuk geldi aklıma. Karşısında olmayan arkadaşlarını hala seviyordu o çocuk ama hatırlanmamak onun için en acı şeydi.

Ne hediyeler, ne süper partiler, en güzel doğum günü nasıl kutlanır o gün anladım. Seneler sonra onu ilk gördüğüm (!) an gibi, üç ay önce onu gördüğüm an gibi heyecanlandım. Ne de olsa daha teoride 13 yaşındaydık, erken ayrılmak zorunda kaldık. O günün bitmesini istemiyordum, ayrılmak istemiyordum, içimden bir ses onu son görüşüm olduğunu söylüyordu.

Sıcak ilkbahar gününü süsleyen sevgi sözcükleriyle ayrıldık birbirimizden. Eve geldiğimde geride bıraktığım 3 ayı düşündüm. Bu üç ay tüm yaşamıma bedeldi. Unutulmayacak bir üç aydı. Bu duygularla yatağıma uzandım. Biraz sonra karşıma 3 ay önce 5 yıl sonra gözüken ışık beliriverdi. Işığa bakamıyordum. Bakmak istemiyordum, ışık beni geri götürecekti, direndim ama olmadı. Gözlerimi açtığımda rüyanın başlangıcına döndüm: adadaydım. Sabah olmuştu, o karşımda uyuyordu. Sonun başlangıcı gelmişti, tarih : 20 Mayıs 1998. Korktuğum başıma gelmiş, geri dönmüştüm. Her şey bir rüyaydı herhalde, hayatımda gördüğüm en güzel rüya. Beni bekliyordu, o karamsar günler, sevgisiz anlar, kumrular cafesi...O ise karşımda gece yaptığı gibi umursamadan uyuyordu, hoş bir şeyden de haberi yoktu ya.

Neyleyim, doğan günü
Neyleyim, sensiz günü
Işıklar çoğalırken, sensizlik kar getirmez ki...

O sihirli kelimeleri duymak için çektiklerim bunlardı, belki farklı zamanda belki de rüyada. Ama duymuştum. Bu duygular içinde gözlerimden süzülen iki damla yaşın sesinden mi ne o da kalktı. Beni uzun uzun süzdü. Normal bir, farklı evde uyanma sendromu sandım, ya da bir erkek karşısında uyanma sendromu. "Günaydın" dedi ve yanıma gelip gözlerimden süzülen damlaları eliyle sildi. Yanağıma kondurduğu sıcak öpücüğü beni daha da aptallaştırdı. "Ne oldu? Ben de döndüm işte, buradayım!" dedi. Bu mutluluk içinde birbirimize sarıldık. Ve kulağıma o bir ömre bedel kelimeleri fısıldadı: "Seni Seviyorum"...

Sedat Asil
Nisan 1998